بر بنياد آن : مرده را براى گريستن زنده بر وى شكنجه مىدهند و عايشه در برابر او اين حديث را ناپسند شمرد و تازه با قرآن كريم ناسازگار است كه مىگويد : بار گناه هيچكس را بر دوش ديگرى ننهند « 1 » و مانندههاى اين فراز ، كه در جلد پيشين دراينباره به گستردگى سخن رانديم .
گذشته از آنكه با دادگرى خداوند ناسازگار است ، زيرا اگر هم پنداشتيم كه اين گريه ناروا است ، باز شكنجهكردن كسى براى گناهى كه ديگرى انجام داده ، دور از آيين دادگرى خداوندى است و خردهاى درست آن را نپذيرفته هردانايى گويندهء اين سخن را درخور سرزنش مىشمارد . بسى برتر است خداوند از آنچه ايشان مىگويند « 2 » .
بررسى حديث چهارم :
انما حرّ جهنّم على امتى مثل الحمام .
« داغى دوزخ بر پيروان من همچون گرمابه خواهد بود » .
اين نيز بيش از هرچيز به دروغهاى بىخردان يا كسانى مىماند كه بخواهند كار خداى سبحان را - كه چنان سترگ است - خرد نمايند يا سادهدلان توده را بفريبند كه خود را در دامن گناهان پرتاب كنند به پندار اينكه سوزش سرسخت دوزخ - كه خداى سختگير و دادخواه ستمديدگان براى همهء بزهكاران برافروخته - به مسلمانان آسيبى نمىرساند و تنها براى مردمان پيشين و كسانى از تودهء كنونى است كه اسلام را گردن نگرفتهاند و تو اگر انديشه كنى در آتش سوزان خداوند كه شرار آن در دلها زبانه مىكشد « 3 » و هيزمش از تن مردم است و از سنگ « 4 » و آن هم روزى كه در آتش دوزخ گداخته شوند و پيشانى و پهلوى آنان را به آن داغ كنند « 5 » و آن هنگام كه دوزخ را سخت بيفروزند « 6 » و دوزخ براى بينندگان آشكار شود « 7 » و شرارهها بيفكند كه هرزبانهاش به يك
هامش
( 1 ) . انعام 6 / 164 ؛ اسراء 17 / 15 ؛ فاطر 35 / 18 ؛ زمر 395 / 7 ؛ نجم 53 / 38 .
( 2 ) . اسراء 17 / 43 ؛ رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 6 / 159 - 167 .
( 3 ) . همزه 104 / 7 و 6 .
( 4 ) . بقره 2 / 24 .
( 5 ) . توبه 9 / 35 .
( 6 ) . تكوير 81 / 12 .
( 7 ) . نازعات 79 / 36 .