ساختگى شمرده « 1 » و البتّه خود وى در تاريخ الخلفاء همين گزارش را كه سندهايى به اين گونه دشوار و نه چندان نيكو دارد از حديثهاى ابو بكر شمرده است با آنكه سرگذشت گزارشگران آنكه كسانى همچون اسحاق ملطىاند بر وى پوشيده نبوده ، ولى چه بايد كرد كه خوش داشته هرچند با مانندههاى اين سخن هم شده حديثهاى او را افزونتر بنمايد ! سند آن را نيز نياورده كه خوانندگان ، ساختگى و من درآورد بودن آن را درنيابند ! و ندانسته كه خداوند از پى او است و وى را بهپاى شمارشگرى خواهد خواست .
دومين حديث
كه آن را حاكم با ميانجيان خود آورده است - از زبان عبد اللّه بن داود واسطى خرمافروش و او از عبد الرحمن برادرزادهء محمّد بن منكدر و او از جابر - كه گفت : يك روز عمر بن خطّاب به ابو بكر صديق گفت : اى بهترين مردم پس از رسول خدا ! ابو بكر گفت : اگر تو چنين گفتى من از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه مىگفت : آفتاب بر هيچكس بهتر از عمر نتابيد « 2 » .
ذهبى در تلخيص المستدرك دنبالهء اين گزارش را گرفته و گفته : مىگويم اين عبد اللّه را كه ميانجى گزارش است ، نكوهيده مىشمارند و در پيرامون عبد الرحمن نيز سخنها است و اين حديث به بافتهها مىماند . و مىنويسد : اين گزارش را عبد اللّه بن داود خرمافروش گزارش كرده و او از كسانى است كه با كيش بد و ناشايست نابودشده و عبد الرّحمن برادرزادهء محمّد منكدر نيز شناخته نيست و از حديث وى پيروى نبايد كرد « 3 » و ترمذى گفته : اسناد او بىپايه است .
امينى گويد : از عبد اللّه بن داود خرمافروش بگوييم كه بهگفتهء بخارى در او جاى سخن است و ابو حاتم گفته : در كار خود استوار و نيرومند نيست و گزارشهاى او سخنان نكوهيده است و حاكم ابو احمد گفته : در نزد حديث خوانان به استوارى شناخته نشده و نسايى گفته : نكوهيده است ؛ و ابن حبّان گفته است : گزارشهاى بسيار ناپسنديدهاى دارد
هامش
( 1 ) . اللئالى المصنوعة : 1 / 302 .
( 2 ) . المستدرك : 3 / 90 .
( 3 ) . ميزان الاعتدال : 2 / 123 .