اهريمنى است پس آيا شما از آن دست مىكشيد ؟ اين رويداد در همان سال بود كه پيامبر مكّه را گرفت و آنان چون خشم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را ديدند ، همچنين از سومين آيه ، داشتند كه دستور به پرهيز و هراس دادن آنان از اين كار رسيده ، اين بود كه از آن دست شستند و عمر گفت دست شستيم دست شستيم .
آلوسى گويد : پس از فرود آمدن دستور به پرهيز از بادهگسارى در سورهء بقره ، بزرگان ياران پيامبر باز هم آن را مىنوشيدند و مىگفتند ما تنها آنچه را برايمان سودمند باشد مىآشاميم و از اين كار باز نايستادند تا دستور سورهء مائده فرود آمد . « 1 »
ابى حاتم از داستان انس آورده است : ما بادهگسارى مىكرديم كه اين فراز فرود آمد :
از تو دربارهء بادهگسارى و برد و باخت مىپرسند . . . تا پايان آيه . ما گفتيم آنچه از آن را برايمان سودمند باشد ، مىنوشيم پس در سورهء مائده اين فراز فرود آمد : بادهگسارى و برد و باخت و بتپرستى و تيرهاى گروبندى به جز كارهايى اهريمنى ، هيچ نيستند . . . تا پايان آيه ، گفتند خدايا از آن دست شستيم « 2 » .
و عبد بن حميد از زبان عطا گزارش كرده است كه او گفت نخستين فراز كه در ناروا شمردن بادهگسارى فرود آمد ، اين بود : از تو دربارهء بادهگسارى و برد و باخت پرسش مىكنند . . . تا پايان آيه . پس برخى از مردم گفتند : ما براى سودهايى كه در آن مىيابيم آن را مىنوشيم و ديگران گفتند : آنچه در آن گناه باشد ، نيكويى در آن نيست . آنگاه اين فراز فرود آمد : « اى آنان كه ( به آيين راستين ) گرويدهايد هنگامى كه مست هستيد ، نزديك نماز نشويد . . . » تا پايان آيه ، پس برخى از مردم گفتند : ما آن را مىنوشيم و در خانههايمان مىنشينيم و ديگران گفتند : آنچه ميان ما و نماز گزاردن همراه مسلمانان جدايى بيندازد ، نيكو نيست . پس اين فراز فرود آمد : « اى آنانكه ( به آيين راستين ) گرويدهايد بادهگسارى و برد و باخت . . . » تا پايان آيه ؛ و اين هنگام همه از آن دست شستند « 3 » .
و چون فرازهاى چندى دربارهء بادهگسارى رسيده و گذشتگان برداشتهاى گوناگونى
هامش
( 1 ) . تفسير آلوسى : 2 / 115 .
( 2 ) . الدر المنثور : 1 / 252 ؛ تفسير شوكانى : 1 / 197 .
( 3 ) . تفسير آلوسى : 7 / 17 .