گزارشهايى آورده « 1 » .
و هم در سند يادشده مىبينيم كه اين گزارش را شعبه از زبان محمّد عبّد الرحمن - ابو الرّجال - بازگو كرده است ، با آنكه خطيب گويد اين پندارى نادرست است ، زيرا كه شعبه چيزى از ابو الرّجال گزارش نكرده است . كسانى هم كه مىگويند اين گزارش را شعبه از محمّد بن عبد الرّحمن از مادرش عمرة گزارش كرده ، سخنى بىپايه بر زبان آوردهاند ، چون ابو الرّجال ، كنيهء همان محمّد است . « 2 »
و هم ابن حجر و عينى گويند : نزد عبد الرزّاق از معمّر بن ثابت و از قتاده و جز آن دو از زبان انس گزارشى هست كه حاضران در آن انجمن يازده تن بودند « 3 » .
اين بادهگسارى در سالى روى داد كه پيامبر مكّه را گرفت و اين هنگام از كوچيدن او به مدينهء شكوه يافته هشت سال مىگذشت ، بزم آن در خانهء ابو طلحه زيد بن سهل برپا شد و پيالهگردانى با انس بود ، چنانچه در صحيح بخارى - بخش تفسير آيهء خمر از سورهء مائده - آمده است ؛ نيز در صحيح مسلم بخش اشربه ( نوشيدنيها ) باب ناروا بودن بادهگسارى ، و سيوطى گويد اين گزارش را عبد بن حميد و ابو يعلى و ابن منذر و ابو الشّيخ و ابن مردويه از انس آوردهاند « 4 » .
احمد نيز آن را گزارش كرده است « 5 » . همچنين طبرى و بيهقى و ابن كثير « 6 » .
چنانچه از زبان معمّر و قتاده گزارش شده است : كسانى كه در آن بزم بودهاند به يازده مرد مىرسند كه ابن حجر نام دهكس از آنان را آورده و چنانچه گذشت ، مىگويد :
مىتوانيم ده تن از آنان را نام ببريم « 7 » و ايشان :
1 - ابو بكر بن ابو قحافه كه در آن روز 58 ساله بوده است .
2 - عمر بن خطّاب كه در آن روز 45 ساله بوده است .
هامش
( 1 ) . تهذيب التهذيب : 5 / 294 .
( 2 ) . همان : 9 / 295 .
( 3 ) . رك : فتح البارى : 1 / 30 ؛ عمدة القارى : 10 / 84 .
( 4 ) . الدر المنثور : 2 / 321 .
( 5 ) . مسند احمد : 3 / 181 ، 227 .
( 6 ) . تفسير طبرى : 7 / 24 ؛ السنن الكبرى : 87 / 286 ، 290 ؛ تفسير ابن كثير : 2 / 93 ، 94 .
( 7 ) . فتح البارى : 1 / 30 .