حسين بن عبد اللّه عسكرى - راوى خطبه شقشقيّه - همان ابو احمد نگارندهء الزّواجر است كه در سال 382 درگذشته و در 293 زاده شده ، ولى شهرستانى پنداشته كه وى ابو هلال حسن بن عبد اللّه عسكرى نگارندهء الاوائل و شاگرد ابو احمد عسكرى است و سالى هم كه ياد كرده - نه سال مرگ او - بلكه سالى است كه نگارش الاوائل را بهپايان برده است و زندگينامهء هردو حسن عسكرى را در معجم الادباء و بغية الوعاة مىتوان يافت . « 1 »
12 - ابو عبد اللّه مفيد ( م 412 ) استاد شريف رضى « 2 » .
13 - قاضى عبد الجبّار معتزلى ( م 415 ) در المغنى ، به گونهاى دلخواه خويش به روشنگرى پارهاى از فرازهاى اين سخنرانى برخاسته و رنگ بيرونى آن را نديده گرفته و نمىپذيرد كه در لابهلاى آن نكوهش كسانى باشد كه پيش از امير مؤمنان برجاى پيامبر نشستند و با اينهمه هيچگونه چون و چرايى را در اينكه سخنرانى از على عليه السّلام است ، به ميان نمىكشد .
14 - حافظ ابو بكر بن مردويه ( م 416 ) بر بنياد آنچه در سلسله راوندى در شرح النّهج آمد ، از همين راويان است .
15 - وزير ، ابو سعيد آبى ( م 422 ) در نگارش خود نثر الدّرر و نزهة الادب آن را آورده است .
16 - شريف مرتضى برادر بزرگتر شريف رضى ( م 436 ) ، پارهاى از آن را در الشّافى آورده ، گويد : آوازهاى بلند دارد « 3 » و نيز آغاز آن را ياد كرده ، مىنويسد : گفتارى بهنام است .
17 - شيخ طوسى ( م 460 ) آن را در تلخيص الشّافى آورده است ؛ نيز در امالى از طريق خزاعى و از زبان سيّد ابو الفتوح هلال بن محمّد بن جعفر حفّار « 4 » ، كه زندگينامهاش در مستدرك بهخامهء علامه نورى ياد شده است « 5 » .
هامش
( 1 ) . رك : معجم الادبا : 8 / 233 - 268 ؛ بغية الوعاة 221 .
( 2 ) . رك : الارشاد 135 .
( 3 ) . رك : الشافى 203 .
( 4 ) . رك : امالى طوسى 227 .
( 5 ) . رك : مستدرك البحار : 3 / 509 .