جوانى زودرس ، استخوان او را گران ساخته .
و همين است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله گفته : دربارهء زنان غلو نكنيد ، آنان آبشخورى هستند كه خداوند ارزانى شما داشته است . « 1 » و عمر گفت : در كابين زنان غلو نكنيد . « 2 »
غلوّ و تندروى هركجا و هرگونه و در هرباره كه باشد نارواست ؛ بهويژه اگر با دين برخوردى بيابد كه خداى تعالى نيز در دوجا در قرآن كريم پيرامون آن بهسخن پرداخته است « 3 » : « اى كسانى كه قرآن بهشما داده شده ، دربارهء كيش خود غلوّ و تندروى نكنيد » . كه بر بنياد گفتهء علما « 4 » روى سخن در اينجا با دو دسته است :
1 - جهودان كه در دشمنى با عيسى غلوّ كردند تا آنجا كه به مريم دروغى زشت بستند .
2 - ترسايان كه در دوستى او به راه غلو رفتند تا او را پروردگار خويش شناختند .
كه تندروى و كندروى هردو ناروا است و نيكوكارى را - بهگفتهء مطرف بن عبد اللّه - در ميانهء اين دو بايد جست ؛ آن سراينده نيز گفته است :
- پيمانهء ديگران را پر بده ولى از آن خود را لبريز مگير گذشت بنماى و دست برادرى ده كه هيچ جوانمرد پيمانهء خود را لبريز نگرفته است .
- دربارهء هيچ كار و چيزى غلوّ مكن و ميانهرو باش كه از ميانهروى در كارها به هريك از دو سوى ديگرى بلغزى ناپسنديده است .
ديگرى هم گفته است :
- بر تو باد به ميانهروى در كارها كه رستگارى در آن است .
- نه بر چارپاى بسيار نرم سوار شو و نه بر آنكه چمش است .
سرور ما ، امير المؤمنين عليه السّلام ، گفت : دين خداوند ، گام زدن در راهى است ميان دو گروه : كندرو و تندرو ، بر شما باد به ميانهء روى كه بايد كندرو خود را به آن برساند و تندرو بهسوى آن واپس نشيند . « 5 »
هامش
( 1 ) . رك : - البيان و التّبيين : 2 / 21 .
( 2 ) . رك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 6 / 96 .
( 3 ) . نساء 4 / 171 ؛ مائده 5 / 77 .
( 4 ) . رك : تفسير قرطبى : 6 / 21 .
( 5 ) . رك : ربيع الابرار ، زمخشرى .