8 - الرسالة الثوميّة كه آن را به سال 700 در ماردين نوشت .
9 - الكافية كه بديعيّهء مشهور اوست در بحر بسيط و داراى 145 بيت و مشتمل بر 151 نوع از محاسن بديع وى با ديدن قصيده كه در ديوان او چاپ شده ، پيامبر اكرم را مدح مىكند و اوّل آن اين است :
ان جئت سلعا فسل عن جيرة العلم * و اقر السّلام على عرب بذى سلم
اين قصيده را ابو عبد اللّه محمّد بن قاسم بن زاكور فاسى مالكى ( م 1120 ) شرح كرده است .
10 - شرح الكافية كه به سال 1316 در مصر به طبع رسيده است و در بسيارى از كتب رجالى آمده كه وى در نظم بديعيّه بر ديگران پيشى گرفته است . ما مىگوييم كه صفى الدين اگرچه در نظم بديعيّه مبتكر بوده ، امّا شاعر صوفى ، امين الدين على بن عثمان بن على بن سليمان اربلى ( م 670 ) كه شرح حالش در الوافى بالوفيات آمده ، قبل از او به سرودن است ، چنان كه سيد على خان در انوار البديع بدان اشاره كرده و قصيدهء او را هم ياد نموده است و ديگر بديعيّهسرايان از اين دو شاعر پيروى كردهاند ، و اسامى تعدادى از ايشان بدين شرح است :
1 - شمس الدين ابو عبد اللّه ، محمّد بن على هوارى مالكى ( م 780 ) يكى از شعراى غدير كه يادش در اين جزء خواهد آمد « 1 » . او را بديعيّهء مشهورى است به نام بديعيّة العميان كه به آن پيامبر بزرگوار اسلام را مدح مىكند ، و اوّلش اين است :
بطبية انزل و يمّم سيّد الامم
وى با صفى الدين معاصر بوده و بديعيّهء رفيق شاعرش ابو جعفر ، احمد بن يوسف بصير البيرى ، معروف به اعمى طليطلى ( م 779 ) را نيز شرح كرده است .
2 - شيخ عز الدين على بن حسين بن على بن ابى بكر محمّد بن ابى الخير موصلى ( م 789 ) . وى بديعيّهاى دارد بدين مطلع :
براعة تستهلّ الدمع فى العلم * عبارة عن نداء المفرد العلم
هامش
( 1 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 5 ) : 6 / 350 - 355 .