98 - جهل خليفه به آنچه روز عيد خوانده مىشود
از عبيد اللّه نقل شده است : روز عيدى عمر بيرون رفت و پيش ابى واقد ليثى فرستاد كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در مثل چنين روزى چه مىخواند ؟ ! گفت : سوره « ق » ، و « اقترب » . « 1 »
امينى رحمه اللّه گويد : اين روايتى صحيح است كه آن را امامان حديث در صحاحشان نقل كردهاند چنانچه دانستى و نسبت ارسال به آن دادن به اينكه عبيد اللّه بن عبد اللّه ، عمر را درك نكرده ، مردود است به اينكه روايت در صحيح مسلم از عبيد اللّه بن عبد اللّه از ابى واقد است و شكى نيست كه او ابو واقد را درك كرده و به همين جهت اين نسبت ارسال بيهقى و سندى و سيوطى و غير ايشان مردود است .
و با من بيا تا از خليفه سؤال كنيم كه براى چه آنچه را كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در نماز عيدين ( عيد فطر و عيد اضحى ) مىخواند نمىدانست ! آيا فراموش كرده بود و مىخواست تحقيق كند چنانچه سيوطى از طرف او عذرخواهى كرده است . « 2 » يا آنكه دلّالى در بازار براى حراجّى ، او را مشغول و غافل كرده بود چنانچه خودش در غير اين مورد به اين بهانه عذر خواسته است و گذشت « 3 » و بعد از اين مىآيد كه عدّه زيادى او را به داشتن نسيان تعريف كردهاند ، و حال آنكه فراموشى بعيد است چونكه اين حكم شايعى است كه در هرسال دوبار تكرار مىشود در حضور همه مردم و هجوم تمامى مردم و عادتا فراموش نمىشود .
و امّا احتمال ديگر سيوطى اينكه مىخواست اعلام كند به اينكه چه خوانده مىشود ممكن بود كه خودش مردم را به فرياد زدن دعوت كند و عمل مستمرش را كه در آن پيروى از سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است اعلان كند پس نيازى نبوده به فرستادن و سؤالكردن نبود .
هامش
( 1 ) . صحيح ، مسلم : 1 / 242 ؛ سنن ، ابى داود : 2 / 280 ؛ موطأ ، مالك : 1 / 147 ؛ سنن ، ابن ماجه : 1 / 188 ؛ صحيح ، ترمذى : 1 / 106 ؛ سنن ، نسايى : 3 / 184 ؛ سنن ، بيهقى : 3 / 284 و عبارت ابن ماجه است .
( 2 ) . تنوير الحالك : 1 / 147 .
( 3 ) . ر ك : الغدير ( متن عربى / چ 2 ) : 6 / 158 .