شيطان است . « 1 »
گويا فراموش كرده زمانى دستور داد كه كنيه ابو مره گذارده شود ، يا نمىدانست كه ابو مرة لقب شيطان است يا براى او اجتهادى برابر رأى پيامبر اسلام است ! و اللّه اعلم .
و همينگونه لقب و كنيه ابى حنظله كه ابن قيّم ، آن را از زشتترين اسماء شمرده است . « 2 »
7 - تصوّر او كه ذى القرنين از نامهاى فرشتگان است و از خاطر او رفته كه ذى القرنين جوانى رومى بود كه خدا به او شاهى و سلطنت داد ، چنانچه طبرى آن را نقل كرده و در روايت صحيحى از امير المؤمنين عليه السّلام آمده كه او مردى بود كه خدا را دوست مىداشت ، پس خدا هم او را دوست داشت و براى خدا نصيحت كرد و خدا هم خير او را خواست ، نه پيامبر بود و نه فرشته . « 3 »
و در قرآن كريم آيهاى در ذكر ذى القرنين آمده است مثل اينكه همه از ياد خليفه رفته است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ، امير المؤمنين على عليه السّلام را در حضور همه مردم ذى القرنين ملقب فرمود : اى مردم ! من شما را سفارش مىكنم به دوستى ذى القرنين برادرم و پسر عمويم على بن ابى طالب به درستى كه او را دوست نمىدارد مگر مؤمن و دشمن نمىدارد مگر منافق ، كسى كه او را دوست دارد مرا دوست داشته و هركس او را دشمن بدارد مرا دشمن داشته است . « 4 »
و به على عليه السّلام فرمود : به درستى كه براى تو در بهشت خانهاى است ، و كنز روايت كرده و تو صاحب دو قرن آنى ، و شارحين حديث گفتهاند : يعنى صاحب دو طرف بهشت هستى ، و ملك آن بزرگ است و تمام بهشت را چنانچه ذو القرنين تمام زمين را سير كرد سير مىكنى يا صاحب دو قرن امت ، پس امة از ظاهر كلام حذف شده هرچند كه جلوتر ذكر آن نشده مثل قول خداى تعالى :
حَتَّى تَوارَتْ بِالْحِجابِ ،
تا آنكه در پشت پرده پنهان
هامش
( 1 ) . سنن ، ابى داود : 2 / 308 .
( 2 ) . زاد المعاد : 1 / 260 .
( 3 ) . فتح البارى : 6 / 295 ؛ كنز العمال : 1 / 254 .
( 4 ) . الرياض النضره : 2 / 214 ؛ تذكرة السبط 17 ؛ شرح ، ابن ابى الحديد : 2 / 451 .