دربارهء شراب . پس نازل شد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ
« 1 » اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! جز اين نيست كه مشروب و قمار و بتها و تيرهاى قرعه پليد و از كارهاى شيطان است ، پس از آن دورى كنيد تا آنكه منتهى شد ، به قول خدا :
فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ
پس آيا منتهى مىشويد و نهى را مىپذيريد ؟ ! پس پيامبر صلّى اللّه عليه و آله عمر را خواند و آيه را بر او تلاوت نمود . عمر گفت :
منتهى شديم و دست برداشتيم اى پروردگار . « 2 »
5 - و ابن منذر از سعيد بن جبير نقل كرده كه گويد : چون نازل شد آيهء :
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ
عدهاى نوشيدند براى گفتهء منافع للناس و عدهاى ترك كردند براى قول اثم كبير ، كه از ايشان بود عثمان بن مظعون . « 3 »
تا آنكه نازل شده آيهاى كه در سورهء نسا است :
لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى
نزديك نماز نشويد در حالى كه مست و از خود از بى خود هستيد ! پس قومى ترك كردند و جمعى هم سركشيدند و نوشيدند ، در موقع نماز نمىخوردند و در شب مىنوشيدند ، تا نازل شد آيهاى كه در سورهء مائده است :
إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ . .
. تا آخر آيه ، عمر گفت : مقرون به قمار و بتها و تير قرعهها شدهاى ، مرگ بر تو باد و دور باشى ! پس مردم ترك كردند .
و طبرى از سعيد بن جبير نقل كرده چيزى كه نزديك به اين است و در آخرش آمده :
تا آنكه نازل شده :
إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ . .
. پس عمر گفت : امروز نابود شدى ، مقرون به قمار شدهاى .
هامش
( 1 ) . مائده 5 / 90 .
( 2 ) . المستدرك ، حاكم : 4 / 143 آن را صحيح دانسته ؛ تلخيص ذهبى ؛ صحيح ، ترمذى : 2 / 176 از طريق عمرو بن شرحبيل آورده است ؛ روح المعانى ، آلوسى : 7 / 15 ( چ منيريه ) .
( 3 ) . اين افترا و تهمت است براين صحابى بزرگوار و امامان حديث و تاريخ تصريح كردهاند بر اينكه او از كسانى بود كه در جاهليّت شراب را بر خود حرام كرده بود و گفته بود كه نمىنوشم شرابى را كه عقل را زايل مىكند و مىخندد بر من كسى كه پستتر از من است و مرا بر آن مىدارد كه با دختر خودم آميزش كنم . ر ك : الاستيعاب : 2 / 482 ؛ الدرّ المنثور : 2 / 315 .