زمين مىكشيد . پس بلند كرد چيزى را كه در دستش بود و عمر را زد . عمر گفت : پناه مىبرم به خدا از غضب او و غضب پيامبر او . خداوند تعالى نازل فرمود :
إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ
« 1 » جز اين نيست كه شيطان مىخواهد ميان شما دشمنى و كينهتوزى در ميگسارى و قماربازى بيندازد و شما را از ياد خدا و از نمازگزاردن مانع شود پس آيا دست برمىداريد و نهى خدا را مىپذيريد ؟ !
پس عمر گفت : انتهينا انتهينا ، پذيرفتم . دست برداشتيم دست برداشتيم . « 2 » طبرى آن را با تغييرى در شعرها روايت كرده جز اينكه در آن جاى « عمر » در موضع اوّل « رجل » ياد كرده است . « 3 »
2 - از عمر بن خطاب نقل شده است : وقتى تحريم شراب نازل شد عمر گفت : بار خدايا ! براى ما روشن كن دربارهء شراب بيانى كه كافى باشد ! پس آيهاى كه در سورهء بقره است نازل شد .
يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ
. گويد : عمر را خوانده و بر او قرائت فرمود . گفت : بار خدايا ! بيان كن بر ما دربارهء شراب بيان شفادهندهاى . پس نازل شده آيهاى كه در سورهء نساء است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى
. اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! و به حق گرويدهايد ، به نماز نزديك نشويد ، در حالى كه مست و از حال طبيعى بيرون رفتهايد ! پس هرگاه نماز اقامه مىشد جارچى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرياد مىكرد : بدانيد نبايد مستى به شما نزديك شود ، پس عمر را خوانده و بر او خواندند . گفت : بار خدايا ! بيان كن براى ما بيان واضح و آشكارى . پس نازل شد :
إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ وَ الْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ وَ يَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ عَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ
. جز اين نيست كه شيطان مىخواهد ميان شما دشمنى و كينهتوزى در ميگسارى و قماربازى ايجاد كند و مانع شما از ذكر خدا و نماز شود ، پس
هامش
( 1 ) . مائده 5 / 91 .
( 2 ) . المستطرف : 2 / 291 .
( 3 ) . تفسير ، طبرى : 2 / 203 .