خيبر و غزوهء تبوك و حجّة الاسلام حرام گرديد .
14 - مباح بود سپس نسخ شد ، پس از آن مباح شد بعد از آن نسخ شد سپس مباح شد آنگاه نسخ شد .
15 - هفت مرتبه مباح شد و هفتبار نسخ شد . منسوخ شد در خيبر ، حنين ، عمرة القضا ، سال فتح مكّه ، سال اوطاس ، غزوهء تبوك و حجّة الوداع . « 1 »
و اگر قصد كردى و آگاهى پيدا كنى بر عقايد متناقضه حول اين احاديث و كلمات طولانى در آن ، پس قول اوّل را ميزان بگير كه پنج نفر از امامان حديث صحيح در كتابهاى صحيحشان و غير ايشان از پيشوايان حديث در مسانيد و مداركشان نقل كردهاند . « 2 » و اسناد آن را به على امير المؤمنين عليه السّلام رساندهاند . پس سخن گفتهاند در آن ، برخى گفتند « 3 » كه تحريم متعه روز خيبر ، صحيح و شكى در آن نيست . و ديگرى مىگويد : « 4 » چيزى است كه هيچكس از اهل تاريخ و راويان خبر آن را نمىشناسد كه متعه روز خيبر حرام شده باشد . و سومى مىگويد : « 5 » اشتباه است و اين در غزوه خيبر واقع نشده است . و چهارمى مىگويد : « 6 » در تاريخ حديث نيه از گوشت خرهاى اهلى است نه در نكاح متعه ، بعضى از راويان خيال كرده و آن را ظرف تحريم متعه قرار دادهاند .
چگونه اين پندار غلط پوشيده مانده بر گروه بزرگى از علماى آنان كه از ايشان است شافعى و معتقد شدهاند كه روز خيبر حرام شده است . « 7 » و چگونه از ياد مثل مسلم رفته و
هامش
( 1 ) . ر ك : احكام القرآن ، جصاص : 2 / 182 ؛ صحيح ، مسلم : 1 / 394 ؛ زاد المعاد : 1 / 443 ؛ فتح البارى :
9 / 138 ؛ ارشاد السارى : 8 / 41 ؛ شرح صحيح مسلم ، نووى حاشيهء ارشاد : 6 / 130 - 124 ؛ شرح موطأ ، زرقانى : 2 / 24 .
( 2 ) . صحيح ، بخارى : 8 / 23 ؛ صحيح ، مسلم : 1 / 397 ؛ سنن ، ابن ماجه : 1 / 604 ؛ سنن ، دارمى 2 / 140 ؛ صحيح ، ترمذى : 1 / 209 ؛ سنن ، نسايى : 6 / 126 .
( 3 ) . قاضى عياض گويد : و زرقانى آن را در شرح موطأ : 3 / 24 حكايت كرده است .
( 4 ) . روض الانف ، سهيلى : 2 / 238 .
( 5 ) . الاستيعاب ، ابو عمر : شرح مواهب ، زرقانى : 2 / 239 از او حكايت كرده است ؛ شرح موطأ : 2 / 24 .
( 6 ) . ابن عيينه مانند سنن ، بيهقى : 7 / 201 ؛ زاد المعاد : 1 / 443 گفته است .
( 7 ) . زاد المعاد : 1 / 442 .