مقدّس مقرّر فرموده برابرى كند ؟ ! و عمر براى چه مدّتى از خلافتش را براين منوال گذرانيده ، سپس آن را نقض كرده و از آن صرفنظر نموده ؟ و او را چه مىشود درحالى كه خليفهء مسلمين است مشورت مىكند و استفتاء مىكند در حكمى از احكام دين كه به سنّت ثابته از صاحب شريعت ثابت شده . ابن رشد گويد : ابو بكر با اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مشورت كرد كه آيا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله براى حدّ شرابخوار چند ضربه شلّاق معين نمود ؟ روايت كردهاند چهل تازيانه ، و از ابو سعيد خدرى روايت شده كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در كيفر شرابخوار با دو غلاف شمشير چهل ضربه زدند . عمر جاى غلاف ، تازيانه قرار داد ، « 1 » و روايت شده از طريق ديگر از ابى سعيد خدرى چيزى كه آن تازيانه محكمتر است و آن اين است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله زدند در مجازات شرابخوار چهل شلاق و روايت شده از على عليه السّلام از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از طريقى كه محكمتر است و شافعى هم همين را گويد .
و به درستى كه از امور غريبه در حديث چيزى است كه به امير المؤمنين على عليه السّلام نسبت داده مىشود از قول آن حضرت و هريك سنّت است و اين محبوبتر است پيش من . اگر هشتاد سنّت مشروع بوده ؛ هرآينه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله حدّاقل يك مرتبه به آن عمل نموده يا آن را براى يك نفر گفته و اگر آن را هرآينه بر تمام مسلمين فرموده بودند مخفى نمىشد . و همانا عبد الرحمن به آن احتياج پيدا مىكرد نه قولش كه سبكترين حدها هشتاد ضربه است . و هرآينه نمىشود عمر را اوّل كسى داشت كه اقامه حد نموده در شراب به هشتاد ضربه ؛ چنانچه جمعى اين كار را كردهاند . « 2 »
بلى ، حلبى گويد : قول او را و كل سنّة يعنى : طريقهء چهل ضربه روش پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و طريقه هشتاد ضربه روش ابو بكر صدّيق است ، عمر پس از مشورت با بعضى از صحابه اجتهاد كرده وقتى كه بسيار ميگسارى مىكردند . « 3 » و ابن قيم گويد : كسى كه در احاديث
هامش
( 1 ) . بداية المجتهد : 2 / 435 .
( 2 ) . اولياته ، عسكرى ؛ شرح نهج البلاغة : 3 / 113 ؛ تاريخ ، ابن كثير : 7 / 132 ؛ تاريخ الخلفاء ، سيوطى 93 ؛ محاضرة الاوائل ، علاء الدين سكتوارى 169 ؛ تاريخ قرمانى ، حاشيهء الكامل 1 / 203 .
( 3 ) . السيرة الحلبية : 2 / 314 .