أَبًّا
أب چيست ؟ عمر گفت : ما از كنجكاوىكردن و كارهاى سخت نهى شدهايم . « 1 »
امينى گويد : چگونه مخفى مانده است بر ابن حجر كه تمام صاحبان لغتنامه عربيه كلمه أب را در كتب لغاتشان داخل كردهاند ، بدون هيچ اشارهاى به دخيل بودن آن . فرض كن كه أب عربى نيست ، پس آيا قول خداى تعالى در تفسير آن و ما قبل آن متاعا لكم و لا نعامكم خوراك براى شما و چهارپايان شما هم عربى نيست ؟ شيخين چه عذرى دارند در مخفى بودن آن بر آنها ؟ و چهطور به آن ، قول گوينده تأييد مىشود ؟ بلى ، ابن حجر خوشش مىآيد كه از ايشان دفاع كند ؛ هرچند به زورگويى بر لغت عرب و نفى عربى بودن آن باشد .
قابل توجه : اين حديث را بخارى در صحيح خود « 2 » نقل كرده ؛ جز اينكه براى پنهان كردن نادانى خليفه به كلمه أب اوّل حديث را حذف نموده و ذيل و آخر آن را نقل كرده و بعد از نهى از زورگويىكردن زورگويى كرده و نادانى امت در اين موقع به مفاد گفته عمر مهم نيست . گويد : از قول انس : ما پيش عمر بوديم ؛ گفت : ما از زورگويى و كار دشوار نهى شديم .
چه بسيار احاديثى كه به صورت تحريف شده در صحيح بخارى نقل شدهاند . و به
هامش
( 1 ) . سنن ، سعيد بن منصور ؛ المستخرج ، ابو نعيم ؛ ابن سعد و عبد بن حميد و ابن انبارى و ابن المنذر و ابن مردويه ؛ شعب الايمان ، بيهقى ؛ تفسير ، ابن جرير : 3 / 38 ؛ المستدرك ، حاكم : 2 / 514 ؛ تلخيص ، ذهبى ؛ تاريخ بغداد ، خطيب : 11 / 468 ؛ كشاف ، زمخشرى : 3 / 253 ؛ الرياض النضرة ، طبرى : 2 / 49 به نقل از بخارى و بغوى ؛ مخلص ذهبى ؛ الموافقات ، شاطبى : 1 / 25 - 21 ؛ سيرهء عمر ، ابن جوزى 120 ؛ النهاية ، ابن اثير : 1 / 10 ؛ مقدمه اصول تفسير ، ابن تيميه 30 ؛ تفسير ، ابن كثير : 4 / 473 آن را صحيح دانسته ؛ تفسير ، خازن : 4 / 374 ؛ الدرّ المنثور ، سيوطى : 6 / 317 از جمعى از حافظين ذكر كرده است ؛ كنز العمال : 1 / 227 به نقل از سعيد بن منصور و ابن ابى شيبه ؛ فضائل ابى عبيده ؛ طبقات ، ابن سعد ؛ عبد بن حميد ؛ ابن المنذر ؛ مصحف ، انبارى ؛ المستدرك ، حاكم ؛ شعب الايمان ، بيهقى ؛ ابن مردويه ؛ تفسير بر حاشيهء تفسير رازى ، ابو السعود : 8 / 389 و گويد : و همچنين از ابو بكر بن ابى قحافه نيز روايت كرده است ؛ ارشاد السارى ، قسطلانى : 10 / 298 از ابو نعيم نقل نموده ؛ عبد بن حميد ؛ عمدة القارى ، عينى :
11 / 468 ؛ فتح البارى ، ابن حجر : 13 / 21 گويد : گفته شده كه أب عربى نيست و پوشيده بودن معناى آن را بر ابو بكر و عمر تاييد مىكند .
( 2 ) . در كتاب اعتصام باب آنچه كه مكروه است از سؤال زياد و تكلّف چيزى كه فايده ندارد .