پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : اى ابو ذر ! به درستى كه خاك پاككننده است ؛ هرچند كه تا ده سال آب نيابى . پس هرگاه آب يافتى آن را بر بدنت بريز . « 1 »
و آيا به گوش او نرسيده حديث اسقع ؟ گويد : بار و بنه براى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىبردم . جنب شدم . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : اى اسقع ! باروبنهء ما را بستهاى حركت كن . گفتم : پدر و مادرم به فدايت ! من جنب شدهام و در اين منزل آب نيست . فرمود : بيا اى اسقع ! به تو تيمم بياموزم مثل آنچه كه جبرئيل به من آموخت . پس خدمت آن حضرت آمدم ، كمى از راه دور شده و تيمم را به من ياد داد . « 2 »
و پيش از هرچيز دو آيه دربارهء تيمم است . يكى در سوره نساء و اين است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ وَ لا جُنُباً إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا غَفُوراً
. « 3 »
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد نزديك نماز نشويد در حالى كه مست هستيد ، تا بدانيد كه چه مىگوييد و نزديك نماز نشويد در حال جنابت مگر مسافر تا آنكه غسل كنيد و اگر بيمار بوديد يا در سفر يا قضاى حاجتى دست داده باشد يا آميزش با همسرانتان نموديد و آب نيافتيد ، پس با خاك پاك تيمم كنيد و صورت و دستهايتان را مسح نماييد ، به درستى كه خداوند بخشندهء و آمرزنده است » .
و امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : اين آيه وقتى نازل شد كه جنب شديد و آب نيافتيد . تيمم نمود و نماز بخوانيد تا ادراك آب نموده غسل نماييد . « 4 »
و آيه دوم در سوره مائده است و اين است :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ
هامش
( 1 ) . سنن بيهقى : 1 / 220 - 217 .
( 2 ) . تاريخ خطيب بغدادى : 8 / 377 .
( 3 ) . نساء 4 / 43 .
( 4 ) . سنن بيهقى : 12 / 216 .