دولت يهود بازارش كساد گرديد و بعد از آنها همچنان بر سر كار بود تا در سال 692 ه فوت كرد . او داراى تجمل و حشمت و مكارم اخلاق و مذهب شيعه بوده و پدرش نيز حكمرانى اربل را بر عهده داشته است . او را نوشتههايى ادبى ، از قبيل المقالات الاربع ، رسالة الطيف و غير اينهاست . و هنگامى كه مرد ، مال زيادى از خود به جا گذاشت كه در حدود دو ميليون درهم مىشده و پسرش ابوالفتح آنها را دريافت كرد و ديرى نپاييد كه آنها را از بين برد و در فقر و فلاكت مرد . « 1 »
ابن عماد حنبلى شرححال او را به نام بهاء الدين بن فخر الدين عيسى اربلى نوشته و او را از كسانى كه در سال 683 ه فوت كرده است « 2 » ، به شمار آورده است و من فكر مىكنم كه آن تصحيف 693 ه باشد .
البته ، نام او را در فهرست كتاب ، عيسى بن فخر الدين اربلى قرار دادهاند ، به گمان اينكه عيسى در كلام مصنف ، بدل از لقب وى ، بهاء الدين است ، در صورتى كه بدل از براى فخر الدين است كه همان پدر مرحوم اربلى باشد .
صاحب رياض الجنة دربارهء او چنين مىگويد : او وزير بعضى از ملوك بود و ثروت و شوكت عظيمى داشت و در آخر كار وزارت را ترك كرد و به تأليف و تصنيف و عبادت و رياضت پرداخت .
ملا عبد الرحمن جامى به خاطر آنكه او وزارت را ترك كرده بود ، قصيدهاى فارسى دربارهء او گفته است .
آنگاه صاحب رياض الجنة پانزده بيت از آن اشعار را نقل مىكند كه ما براى رعايت اختصار ، از نقل آن خوددارى مىكنيم . البته ، چون آن قصيده خالى از اسم او و از هرگونه اشارهاى به موقعيت اوست ، درمىيابيم كه او از وزارت دست كشيده بود و تا دم مرگ در جوار حرم مقدس زندگى مىكرد .
چنان كه به نقل از ابن فوطى گذشت ، او تا زمان مرگ كاتب بوده است و وفاتش در بغداد واقع شده و در خانهاش ، مشرف بر دجله در نزديكى پل جديد ، دفن شده است و
هامش
( 1 ) . فوات الوفيات : 2 / 83 .
( 2 ) . شذرات الذهب : 5 / 383 .