پسنديده را تكميل كردهام .
او در روز جمعه ، دهم رجب سال 519 ه تولّد يافت و در دوم شوال سال 583 ه يا 584 در بغداد فوت كرد و در « باب أبرز » دفن گرديد .
ابن نجار گفته است : تولد او روز جمعه و وفاتش روز شنبه 18 شوال بوده است . « 1 »
ابو الفداء در تاريخ خود و ابن شحنة در روض المناظر و ابن كثير در تاريخ خود و ابن عماد حنبلى در شذرات و مؤلف نسمة السحر در جلد دوم كتابش از او چنين ياد كردهاند « 2 » و من هيچگونه خلافى دربارهء تاريخ ولادتش نيافتم ، مگر آنكه صاحب شذرات آن را سال 510 ه نوشته كه مدركى براى آن نيافتم .
يافعى در دو موضع از كتاب خود از او ياد كرده است . در موضع اول گفته است :
بعضى از مورخان مرگش را در سال 553 ه ذكر كردهاند و بعضى ديگر در سال 584 ه گفتهاند ، در صورتى كه سال 553 ه تاريخ وفات جدّ اوست كه معروف به ابن تعاويذى بوده است و نوهاش در همان وقت دربارهاش شعر گفته است . بنابراين ، برخى از مورخان مرگ جدش را با او به خاطر آنكه هردو معروف به ابن تعاويذى بودهاند ، اشتباه گرفتهاند . « 3 »
در تاريخ آداب اللغة العربية دربارهء او چنين آمده است : او در سال 538 ه فوت كرده است و من گمان مىكنم اصلش 583 ه بوده كه تصحيف شده است .
فريد وجدى گفته است : او در سال 516 ه متولد شده و در سال 583 ه يا 586 ه وفات كرده است « 4 » كه هردو تاريخ تصحيف شده است .
كسى كه ديوان ابن تعاويذى را ديده باشد ، به خوبى مىداند كه وفاتش در چه زمانى واقع شده است ، زيرا در قصايدش تاريخ نظم آنها موجود است و اكثر آنها از سال 570 تا 584 بوده است .
هامش
( 1 ) . وفيات الاعيان : 2 / 123 .
( 2 ) . ر ك : تاريخ ابى الفداء : 3 / 80 ؛ البداية و النهاية : 12 / 329 ؛ شذرات الذهب : 4 / 281 .
( 3 ) . مرآة الجنان : 2 / 304 ، 429 .
( 4 ) . دائرة المعارف : 6 / 777 .