صحابه عدول بودند و خدا و مؤمنان جز خلافت او را نمىخواستند و خدا نمىپسنديد كه نسبت به خلافت او اختلاف كنند ، چنان كه حديثش در سابق گذشت .
34 - چه چيز عمر را وا داشت كه به عبد الرحمن بن عوف پيشنهاد كند كه خليفه و ولى عهدش باشد و او در جواب بگويد : آيا تو مرا به اين كار ، هنگامى كه با تو مشورت كنم ، راهنمايى خواهى كرد ؟ عمر در جواب گفت : نه به خدا قسم ، آنگاه عبد الرحمن گفت : بنابراين ، راضى نخواهم بود كه بعد از تو خليفهء مسلمانان باشم . « 1 »
35 - چه چيز سبب شد كه همهء انصار بر خلاف اين نصوص از بيعتكردن با ابو بكر خوددارى كردند « 2 » و گفتند : جز با على بيعت نمىكنيم ، يا اينكه گفتند : از ما اميرى و از شما هم اميرى « 3 » ، و چگونه طلحه و زبير و مقداد و سلمان و عمار و ابوذر و خالد بن سعيد و جمعى از بزرگان مهاجر « 4 » از آن امتناع كردند و حاضر نشدند جز با على بيعت كنند ؟
بنابراين ، در خانهء آن حضرت اجتماع نمودند ، ولى دست سياست وقت آنها را به زور از خانه بيرون كشيد و ندا در داد : به خدا قسم شما را مىسوزانم ، مگر آنكه براى بيعت كردن حاضر شويد !
چرا صحابى بزرگوار ، سعد بن عباده از بيعت با ابو بكر خوددارى مىكند و مىگويد :
به خدا قسم اگر جن و انس با شما بيعت كنند ، من با شما بيعت نخواهم كرد تا نزد پروردگارم بروم و حسابم روشن شود ؟ او تا آخر عمر هم به نمازشان حاضر نشد و در مجامعشان رفت و آمد نكرد و با آنها حج ننمود . « 5 » عذر عباس عموى پيامبر اكرم و بنىهاشم چه بوده كه از اين بيعت تخلف كردند و از آن همه پيمانهاى مؤكد صرفنظر نمودند .
36 - پيش از همهء اينها امتناع امير المؤمنين عليه السّلام از اين بيعت انتخابى و استدلال كوبندهء آن حضرت عليه طرفداران آن مىباشد كه ابن قتيبه مىگويد : على ، كرم اللّه وجهه ، را نزد
هامش
( 1 ) . الفتوحات الاسلامية : 2 / 427 .
( 2 ) . مسند احمد : 1 / 55 .
( 3 ) . همان : 1 / 405 ؛ طبقات ابن سعد : 2 / 128 .
( 4 ) . الرياض النضرة : 1 / 167 .
( 5 ) . تاريخ طبرى : 3 / 198 ، 200 ، 207 ، 210 .