كرده است . « 1 »
اين احاديث صدگانهاى كه در باب مناقب خلفا و ديگران نقل كرديم ، نمونههايى از احاديث ساختگى است كه ما از آنها آگاه شديم ، و گرنه اين نوع احاديث جدا زيادند و عدد آنها به هزاران مىرسد و در جلد دوم كتاب رياض الانس ما چند برابر آنچه كه ذكر شد ، وجود دارد كه در صحاح و مسانيد خبرى از آنها نيست .
آرى ، مقدارى از آنها در ديگر تأليفات حفاظ گذشته ذكر شده كه كتب متأخران آنها را در بر دارد ، و مايهء تأسف است كه اسناد بيشتر اين احاديث ساختگى و مزخرف به امير المؤمنين على عليه السّلام منتهى مىشود و اين خود صدق گفتار عامر بن شراحيل را آشكار مىكند كه گفته است : كسى كه بيش از همه به نام او دروغ ساخته شده ، امير المؤمنين على بن ابى طالب است كه ذهبى نيز آن را ذكر كرده است . « 2 »
خوانندهء محترم مىتواند ارزش اين احاديث را از گفتار فيروز آبادى ، صاحب قاموس بيابد . او در پايان كتابش سفر السعادة گفته است : باب فضايل ابو بكر صديق ، رضى اللّه عنه ، از مشهورترين احاديث ساختگى مايه گرفته است . او بعد از ذكر احاديث دروغين دربارهء فضايل ابو بكر گفته است : امثال اينها از احاديث دروغين است كه بطلان آنها با بداهت عقل معلوم است . همو گفته است : در باب فضيلت معاويه حديث صحيحى وجود ندارد . عجلونى نيز عين كلام فيروز آبادى را گفته است . « 3 »
حاكم هم گفته است : از ابو العباس محمد بن يعقوب بن يوسف شنيدم كه او از پدرش و او از اسحاق بن ابراهيم حنظلى نقل مىكرد كه گفته است : در فضيلت معاويه حديث صحيحى وجود ندارد . « 4 »
ابن تيميه گفته است : گروهى براى معاويه فضايلى ساخته و احاديثى از پيامبر اكرم روايت كردهاند كه همهء آنها دروغ است . « 5 »
هامش
( 1 ) . ميزان الاعتدال : 3 / 36 .
( 2 ) . طبقات الحفّاظ : 1 / 77 .
( 3 ) . كشف الخفاء : 2 / 419 .
( 4 ) . اللئالى المصنوعة : 1 / 220 .
( 5 ) . منهاج السنّة : 2 / 207 .