الكامل فى ضعفاء الرجال ، روايت كرده گويد : اين باطل است . « 1 » همو گفته است : آن حديث باطل است . « 2 » همچنين يوسف بن احمد متهم شده به اينكه اين حديث را به ابن الخليفه نسبت داده است . « 3 »
فيروز آبادى ، صاحب قاموس در خاتمهء كتابش سفر السعادة آن را از مشهورترين ساختهها در باب فضايل ابو بكر و نيز از مفترياتى كه بطلانش با بداهت عقل معلوم است ، شمرده است .
سيوطى هم آن را از احاديث موضوعه دانسته و طرقش را تضعيف كرده است . « 4 »
عجلونى در كشف آن را آورده و مطالبىنظير گفتار فيروز آبادى را دربارهء آن گفته است . « 5 »
ابن حجر گفته است : آن را طرقى است كه همگى سست است . « 6 »
ابن درويش حوت گفته است : اين حديث ساختگى است ، چنان كه ملا على قارى در كتاب موضوعات خود گفته است . « 7 »
حاكم در حديثى از جابر بن عبد اللّه آورده كه گفت : رسول خدا فرموده است : اى ابو بكر ، خدا به تو رضوان اكبر داده است . بعضى از مردم به او گفتند : اى رسول خدا ، منظور از رضوان اكبر چيست ؟ فرمود : خداوند در آخرت براى بندگانش ، بويژه براى ابو بكر تجلى خواهد كرد . « 8 »
ذهبى در تلخيص المستدرك به دنبال اين حديث چنين افزوده است : اين حديث را محمد بن خالد ختلى ، از كثير بن هشام ، از جعفر بن برقان ، از ابن سوقه روايت كرده است و گمان مىكنم كه محمد آن را وضع كرده باشد .
همو در ميزان الاعتدال در شرح حال ختلى گفته است : ابن جوزى در الموضوعات گفته
هامش
( 1 ) . ميزان الاعتدال : 2 / 221 ، 232 .
( 2 ) . همان : 2 / 269 .
( 3 ) . همان : 3 / 336 .
( 4 ) . اللئالى المصنوعة : 1 / 148 .
( 5 ) . كشف الخفاء : 2 / 419 .
( 6 ) . لسان الميزان : 2 / 64 .
( 7 ) . اسنى المطالب 63 .
( 8 ) . المستدرك : 3 / 78 .