حديث انتخاب شده است . « 1 » احمد بن حنبل هم در مسند خود 30000 حديث آورده كه آنها را از ميان بيش از 750000 حديث انتخاب كرده ، در صورتى كه 1000000 حديث فراهم كرده بوده است . « 2 »
احمد بن فرات ( م 258 ) يك ميليون و پانصد هزار حديث نوشته و از ميان آنها 300000 حديث را در تفسير و احكام و فوائد و جز آنها اخذ كرده است . « 3 »
اين بخشى از شئون حديث است و در اينجا بخش ديگرى وجود دارد كه ناشى از الفاظ جرح غير كذب و وضع است كه زير هركدام از آنها افراد زيادى از رجال حديث قرار دارند و هريك از آنها احاديث زيادى روايت كرده است . آن الفاظ عبارتند از :
روايت از او روا نيست ، تمام احاديثش ساختگى است ، چيزهايى را كه اصل ندارند روايت مىكند ، از ثقات اخبار موضوعه را روايت مىكند ، احتجاج بدان روا نيست ، سندها را دگرگون و مرفوع مىكرده است ، حديث موقوف را مرفوع و وصل مىكرده است ، حديث مىدزديده و آن را دگرگون مىكرده است ، در حديث مورد اعتماد نيست ، نوشتن حديثش جايز نيست ، در هيچ كدام از احاديثش مورد پيروى قرار نمىگيرد ، ثقه و امين نيست ، تمام اصحاب بر تركش اجماع دارند ، تمام چيزهايى را كه روايت مىكند غير محفوظ است ، به حديث او استدلال نمىشود و اعتبارى به آن نيست ، داراى حديث مورد اعتماد نيست ، حديثش پريشان و بىارزش است ، احاديث نادرست در تأليفاتش زياد آورده است ، اتفاق بر ترك اوست ، احاديث موضوعه مىآورده است ، احاديث دگرگون شده مىآورده است ، حديث از يادش مىرفته است ، از او چيزى نبايد نوشته شود ، فريبكار و از دروغگويان است ، چيزى را درست انجام نمىداده است ، در آوردن مطالب نادرست معروف بوده است ، حجت نيست ، بهطوركلى ضعيف و سست است ، جدا ضعيف است ، هلاك شونده است ، سقوط كننده است ، بدعت گذار است ، خدعهگر
هامش
( 1 ) . المنتظم ، ابن جوزى : 5 / 32 ؛ طبقات الحفاظ ، ذهبى : 2 / 151 ، 157 ، شرح صحيح مسلم ، نووى : 1 / 32 .
( 2 ) . شرححال احمد از طبقات ابن سبكى كه در پايان جزء اول مسند او چاپ شده ، نقل گرديده است .
طبقات الحفّاظ ، ذهبى : 2 / 17 .
( 3 ) . خلاصة التهذيب 9 .