و اين محمد بن عكاشهء گريه كننده به هنگام قرائت است كه حديث ساز ماهرى بوده است !
و اين ابو عمر زاهد است كه از مطالب ساختگى ، كتابى در فضايل معاوية بن ابى سفيان نوشته است !
و اين احمد باهلى ، از زاهدان بزرگ است كه ابن جوزى دربارهء دروغگويى و حديث سازىاش گفته است : او پارسا و تارك دنيا بوده ، اما شيطان اين عمل قبيح را برايش نيكو جلوه داده است !
و اين بردانى ، مرد صالحى است كه در فضيلت معاويه حديث ساخته است !
و اين وهب بن حفص ، از صالحان است كه حتى بيست سال با كسى سخن نگفته ، ولى آشكارا دروغ مىگفته است !
و اين ابو بشر مروزى فقيه است كه پاىبندترين و وفادارترين مردم زمانش به سنت بوده و در عين حال ، حديث مىساخته و آن را دگرگون مىكرده است !
و اين ابو داود نخعى است كه شب زندهدارترين مردم و روزهگيرترين آنها در روز بوده و در عين حال ، وضاع و حديث ساز بوده است !
و اين ابو يحيى وكّار ، از صالحان و فقهاست كه بسيار دروغ مىگفته است !
و اين ابراهيم بن محمد آمدى ، يكى از زهاد است كه احاديثش ساختگى بوده است . « 1 »
و اين رشدين ، دگرگون كنندهء متن حديث است كه به گفتهء ذهبى مردى صالح و عابد بوده است .
و اين ابراهيم ابو اسماعيل اشهلى است كه عابد و شصت سال روزهدار بوده ، ولى حديثش مورد پيروى قرار نمىگرفته و سندها را دگرگون مىساخته و مراسيل را مسانيد مىكرده است ! « 2 »
هامش
( 1 ) . لسان الميزان : 1 / 99 .
( 2 ) . تهذيب التهذيب : 1 / 104 .