560 - محمد بن عثمان بن ابى شيبه ( م 297 ) .
عبد اللّه بن اسامهء كلبى ، ابراهيم بن اسحاق صوّاف ، داود بن يحيى ، عبد الرحمن بن يوسف بن خراش ، محمد بن عبد اللّه حضرمى ، عبد اللّه بن احمد بن حنبل ، جعفر بن محمد بن ابى عثمان طيالسى ، عبد اللّه بن ابراهيم بن قتيبه ، محمد بن احمد عدوى و جعفر بن هذيل گفتهاند كه او كذاب و حديث ساز بوده و آشكارا چيزهايى را به مردمى نسبت مىداده كه معلوم بوده از آنها نيست . « 1 »
561 - محمد بن عثيم ، كذاب و متروك الحديث است و نبايد حديثش را نوشت . « 2 »
562 - محمد بن عكاشهء كرمانى ، دروغگو و حديث ساز بوده و مطالب نادرست را روايت مىكرده و بسيار مىگريسته است ، چنان كه هرگاه حرف مىزد ، گريه مىكرد . از حافظ سرى نقل شده است كه مىگفت : احمد جويبارى ، محمد بن تميم و محمد بن عكاشه به نام رسول خدا بيش از ده هزار حديث ساختهاند « 3 » و قرطبى او را از افرادى كه براى تقرّب به خدا حديث مىساختهاند تا مردم را به اعمال نيك دعوت كنند ، به شمار آورده است . « 4 »
563 - محمد بن على بن موسى ، ابو بكر سلمى دمشقى ( م 460 ) . وى دروغ مىگفته و به نام شيوخ حديث مىساخته است . « 5 »
564 - محمد بن على بن ودعان ( م 494 ) ، صاحب الاربعين الودعانية كه ساختگى است . سلفى گفته است : هنگامى كه آن را ورق زدم ، اين حقيقت برايم آشكار گرديد كه در آن ، آشفتگى بزرگى وجود دارد كه بر كذب او و درآميختن سندهايى كه از عمويش و يا از زيد بن رفاعه دزديده است ، دلالت مىكند . « 6 »
565 - محمد بن على بن يحيى سمرقندى ( م 359 ) ، كذاب بوده و به نام ثقات ،
هامش
( 1 ) . تاريخ بغداد : 3 / 45 - 47 .
( 2 ) . ميزان الاعتدال : 3 / 102 .
( 3 ) . ميزان الاعتدال : 3 / 104 ؛ اللئالى المصنوعة : 2 / 34 ، 134 ، 209 .
( 4 ) . التذكار 155 .
( 5 ) . لسان الميزان : 5 / 316 .
( 6 ) . همان : 5 / 305 .