پس نام جمعى از كسانى را كه به عنوان كذاب و دروغ پرداز شناخته شدهاند ، در اينجا مىآوريم و در برابر پژوهشگر ، آن قسمت از موضوعاتى را كه جز به خاطر طمع به دنيا و تقرب به اهلش و يا كمك به پيروان عقايد باطل ساخته نشده ، قرار مىدهيم و به بررسى آنچه كه اين دستهاى پليد خيانتگر به نام پيامبر اكرم و سنتش ساختهاند ، مىپردازيم ، تا حقيقت در مقابل وى آشكار گردد و جاى سخن برايش باقى نماند ، اگر پيرو هواى نفس نباشد كه از راه راست منحرف و گمراه گردد .
سلسلهء دروغگويان و حديث سازان
حرف الف
1 - ابان بن جعفر ، ابو سعيد بصرى ، كذاب است و به نام پيامبر اكرم حديث ساخته و بيش از سيصد حديث به نام ابو حنيفه كه هرگز آنها را نگفته بود ، جعل كرده است . « 1 »
2 - ابان بن فيروز ابى عيّاش ، غلام عبد القيس ابو اسماعيل بصرى ( م 138 ) .
شعبه گفته است : جامه و لباسم در ميان فقرا صدقه باشد اگر ابن ابى عياش در حديث دروغگو نباشد . و همو گفته است : از او نمىشود چشمپوشى كرد ، زيرا كه او بر رسول خدا دروغ بسته است .
احمد پيشواى حنبلىها به يحيى بن معين كه از ابان نسخهاى مىنوشته ، گفته است :
تو اين را مىنويسى ، در حالى كه مىدانى ابان كذاب است .
شعبه گفته است : اگر مردى زنا بكند ، بهتر است كه از ابان روايت كند . وى نيز گفته است : اگر از بول الاغ بنوشم ، بهتر است كه بگويم : ابان مرا حديث كرده است . شايد او از انس بيش از هزار و پانصد حديث نقل كرده كه بسيارى از آنها اصلى نيست . « 2 »
3 - ابراهيم بن ابى حيه ، بسيار دروغگو است . « 3 »
4 - ابراهيم بن ابى الليث ( م 234 ) ، مصاحب اشجعى . وى دروغگو ، حديث ساز و
هامش
( 1 ) . ميزان الاعتدال : 1 / 10 ؛ تذكرة الموضوعات 120 ؛ اللئالى المصنوعة : 2 / 13 .
( 2 ) . تهذيب التهذيب : 1 / 99 .
( 3 ) . تذكرة الموضوعات 30 .