دارد كه ما به خاطر رعايت اختصار ، از آنها صرفنظر كرده به همين مقدار اكتفا مىنماييم .
گفتار پايانى دربارهء زيارت قبور
اينها كه گفته شد ، اندكى از بسيار است كه در طول تاريخ اسلام ميان طوايف مختلف مسلمان دربارهء زيارت قبر پيامبر اكرم و مرقدهاى امامان و اوليا و صالحان و علما ، و توسل و استشفاء به قبورشان ، و مسافرت به بقاع متبركهء آنان رواج داشته است ، در صورتى كه ميان زائران ، علماى بزرگ و پيشوايان عظيم مذهبى كه مقتداى پيروان مذاهب چهارگانه بودهاند ، وجود داشتهاند . از سوى ديگر ، ناقلان اين مطالب و اقوال ، خود دانشمندان و پيشوايانى بودند كه با نقل آنها به عنوان فضيلت براى صاحبان قبور و ارباب مشاهد ، آن حقايق را پذيرفته و پسنديدهاند .
بنابراين ، ميان تمام فرق اسلامى در طول اعصار و قرون اين مسئله به طور اجماع به عنوان يك روش پسنديده شناخته شده است .
بنابراين ، ميان تمام فرق اسلامى در طول اعصار و قرون اين مسئله به طور اجماع به عنوان يك روش پسنديده شناخته شده است .
بر اين اساس ، تو اى خوانندهء محترم ، هرگاه به مطالبى كه برايت نقل كرديم ، بدقّت گوش فرا داده باشى ، آيا براى مطالبى كه ابن تيميه و كسانى چون قصيمى كه به سازش مىرقصند ، بافتهاند ، محمل درستى خواهى يافت ؟ آيا مسلمانهاى صدر اسلام اعمالى را كه دربارهء مشاهد و قبور مردگان انجام مىدادند ، كفر مىدانستند و سپس همان را وسيلهء تقرب به خدا قرار مىدادند ؟ هرگز ! ما هيچگاه تمام فرقههاى مسلمان را به چنين تهمتهاى ناروا متهم نخواهيم كرد . آيا اينها كه گفته شد ، اختصاص به شيعه دارد ؟ خير .
آيا اعمالى كه شيعه در كنار قبور انجام مىدهد و آن مرد پنداشته كه ناشى از غلو و خدا دانستن على و فرزندانش مىباشد ، غير از آن كارهايى است كه اهل سنت و پيشاپيش آنها ، پيشوايانشان در برابر آن قبور انجام مىدادند ؟
به طورى كه پيش از اين ديديم ، همهء اهل سنت از زمان صحابه تاكنون ، نسبت به قبور ، به انحاى مختلف ، از قبيل رديفكردن الفاظى به عنوان زيارت كه جامع همهء فضايل فرد زيارت شونده است ، و نماز و دعا در كنار قبرش ، و ختم قرآن و اهداى آن به