2 - عز الدين شيخ يوسف اردبيلى شافعى ( م 776 ) گفته است : براى مردان زيارت قبور مستحب و براى زنان مكروه است و مستحب است كه بگويند : درود بر شما اى مردم با ايمانى كه در اين خانهها آرميدهايد ، و ما اگر خدا بخواهد ، به زودى به شما ملحق خواهيم شد . خدايا ما را از پاداششان محروم مفرما و بعد از آنان مورد امتحان قرار مده و ما و آنها را بيامرز . آنگاه به قبر نزديك شود ، چنان كه در زمان حيات به صاحب آن نزديك مىشد ، و روبروى آن بايستد و قرآن بخواند و دعا كند ، زيرا ميت مثل شخص حاضر است كه بايد برايش اميد رحمت و بركت داشت ، و دعاى بعد از قرائت به اجابت نزديكتر است . « 1 »
3 - شيخ زين الدين شهير به ابن نجيم مصرى حنفى ( م 969 يا 970 ) در البحر الرائق كه شرح كنز الدقائق امام نسفى است ، گويد : زيارت قبور و دعا براى اموات اگر مؤمن باشند ، مانعى ندارد ، اما قبرها را لگد نبايد كرد ، زيرا پيامبر اكرم فرموده است : من شما را از زيارت قبور نهى مىكردم ، اينك آنها را زيارت كنيد . بنابراين ، مسلمانان از زمان رسول خدا تاكنون بدان عمل مىكنند .
در المجتنى تصريح شده كه آن مستحب است و گفتهاند كه بر زنان حرام است ، و صحيحتر اين است كه جواز براى هردو ثابت است و رسول خدا اين چنين سلام بر مردگان را تعليم مىفرمود : سلام بر شما ساكنان خانهها از مؤمنان و مسلمانان . آنگاه قرائت قرآن را در برابر قبور و قسمتى از آداب زيارت را نقل كرده است . « 2 »
4 - ابن حجر مكى هيثمى ( م 973 ) هنگامى كه از او دربارهء زيارت قبور اوليا در زمان معين و سفركردن به سوى آنها سؤال شد ، با آنكه كنار اين قبور مفاسد زيادى از قبيل اختلاط زن و مرد ، روشنكردن چراغهاى زياد و جز آنها صورت مىگيرد ، چنين پاسخ گفته است : زيارت قبور اوليا و مسافرتكردن به سوى آنها مستحب است و مايهء تقرب به خداست .
گفتهء شيخ ابو محمد را كه سفر جز براى زيارت رسول خدا مستحب نيست ، غزالى
هامش
( 1 ) . الانوار لاعمال الابرار : 1 / 124 .
( 2 ) . البحر الرائق : 2 / 195 .