داد . معلوم است كه پاسخ دادن به سلام ، عبارت از دعاكردن در حق زائران است و شكى نيست كه دعايشان مستجاب خواهد بود . « 1 »
زيارت حمزه عموى پيامبر
زائر در كمال ادب و احترام مىگويد : درود بر تو اى عموى پيامبر برگزيده ، درود بر تو اى سيد الشهداء ، درود بر تو اى شير خدا ، درود بر تو اى شير رسول خدا ، خدا از تو راضى گردد و ترا راضى گرداند و بهشت را جايگاهت قرار دهد ، درود و رحمت و بركات خدا بر شما اى شهيدان راه خدا .
ابن جبير در رحلهاش گفته است : در اطراف شهدا در كوه احد خاك قرمزى است كه منسوب به حضرت حمزه است و مردم به آن تبرك مىجويند . « 2 »
زيارت بقيهء شهدا
آنگاه به قبور ديگر شهدا توجه كند و بگويد : درود بر شما در عوض شكيبايى كه در دين نموديد و چه نيكو پايانى در انتظار شماست ، درود بر شما اى شهيدان ، درود بر شما اين نيكان ، خدا از شما راضى گردد و شما را راضى بگرداند . « 3 »
حمزاوى گفته است : زائر در رسيدن به آرزوهايش به ايشان توسل جويد ، زيرا آنجا محل فرود آمدن رحمت الهى است ، چنان كه رسول خدا فرمود : براى خدايتان در دوران زندگىتان ، نسيمهاى روح بخشى است ، خود را در برابر آن قرار دهيد . شكى نيست كه اين مكان محل نزول رحمت الهى است ، پس شايسته است كه زائر از اين نسيمهاى ربانى بهرهمند گردد .
چگونه چنين نباشد ، در حالى كه آنان دوستان خدا و وسيلههاى بزرگ به سوى پروردگار و رسولش هستند ؛ پس سزاوار است براى كسى كه به آنها متوسل شده به
هامش
( 1 ) . حسن التوسّل فى آداب زيارة افضل الرسل 83 .
( 2 ) . رحلة ابن جبير 153 .
( 3 ) . مشهور اين است كه شهداى احد هفتاد نفر هستند .