31 - السفينة . ثعالبى در يتيمة الدهر از آن نام برده است .
32 - كتاب مفرد فى ترجمة الشافعى . اين كتاب در شرح حال محمد بن ادريس ، پيشواى فرقهء شافعى نوشته شده و در الكواكب الدرية 263 نيز از آن ياد شده است .
ضمنا استاد حسين على محفوظ كاظمى به طور شفاهى اظهار مىداشت كه از تأليفات صاحب بن عباد ، به نسخهء اين چند رساله دست يافته است :
1 - الفصول الادبية و المراسلات العبادية . اين رساله در پانزده باب ترتيب يافته و هربابى پانزده فصل دارد . نسخهء آن در تاريخ 628 نوشته شده است .
2 - رسالة فى الهداية و الضلالة . اين رساله به خط كوفى است كه از روى نسخهء مؤلف نوشته شده و با خط مؤلف زيور يافته است .
3 - الامثال السائرة من شعر ابى الطيب المتنبى . اين رساله داراى 372 بيت است و نسخهء آن به خط باخرزى در تاريخ 434 نوشته شده است .
خوانندهء گرامى كاملا توجه دارد كه نويسندهء اين كتابهاى متنوع علمى بايد يكى از رجال برجستهء تاريخ و نوابغ دهر باشد كه در هرفنى از فنون علمى دست داشت و مراتب عالى فضل و كمال را يكى پس از ديگرى طى كرد . از اينروست كه صاحب را فيلسوف ، متكلم ، فقيه ، محدث ، مورخ ، لغوى ، نحوى ، اديب ، نويسنده و شاعر مىبينيم .
شما فكر مىكنيد شخصيت ادبى و موقعيت علمى اين يگانهء دهر كه فنون پراكنده را در سينهء خود جاى داده و در رشتههاى مختلف علمى و ادبى تأليفاتى به يادگار نهاده است ، در چه مقامى قرار دارد ؟ جز اين است كه او را در اوج فضايل مىيابيم كه به حق و شايستگى ، آوازهاش در جهان علم پيچيده و نامش با فلك گردان ، اقطار كيهان را درنورديده است .
صاحب را كتابخانهاى پرارج و گرانبها و بس بزرگ بود كه چون حاكم خراسان ، نوح بن منصور سامانى ، پيكى به خدمت وى گسيل داشت و به دربار خود دعوتش كرد و منصب وزارت همراه با عطاياى فراوان به دو پيشنهاد نمود ، در مقام معذرت برآمد و چنين گفت :
چگونه مىتوانم اموال خود را با باروبنهء سنگين حركت دهم ، در صورتى كه تنها دفاتر
الغدير ( فارسى ) — صفحة 60
مساهمون: الشيخ عبد الحسين الأميني (العلامة الأميني)
ص٦٠