شاعر را بشناسيم
فقيه ، نجم الدين ، ابو محمد ، عماره ، پسر ابو الحسن على ، پسر زيدان ، پسر احمد حكمى يمنى از فقهاى شيعهء اماميه و مدرسان و مؤلفان آنان و از شهيدان راه تشيع است .
علم كامل و فضل شامل او با ادبى و الا و شعرى دلربا و شيوا زيور يافته است . چون نظمى سرايد ، ندانى كه در و گهر در سلك كشد يا طلاى ناب در قالب شعر ريزد .
اشعار آبدارش در عين روانى متين و محكم و پرارج و بارونق است . از همه بالاتر ، مهر و ولاى پيوسته اوست به عترت وحى و خاندان طه و اعتقادش به امامت و پيشوايى آنان ، بدان حد راسخ و پابرجا كه جان شريفش را در راه مذهب خود ايثار كرد .
تأليفات گرانمايه و آثار علمى و ادبى او جاودانه نام او را بر صفحات تاريخ ثبت كرده است ، از جمله : النكت العصرية فى اخبار الوزراء المصرية ، تاريخ يمن ، كتاب فى الفرايض و ديوان شعر . همو قصيدهاى به نام « شكاية المتظلم و نكاية المتألم » : شكواييه يك دادخواه و انتقام يك دردمند ، از ستمگر بدخواه ، سروده و به صلاح الدين ايوبى گسيل داشته است .
وى در كتاب النكت العصرية « 1 » دربارهء نسب خود گويد :
اصل نسبم از قحطان است ، از قبيلهء حكم بن سعد العشيرهء مذحجى ، و وطنم ، يمن است در تهامه ، شهر مرطان از وادى وساع كه فاصلهاش تا مكه از جانب جنوب يازده روز است . در همانجا تولد يافته و تربيت شدهام و ساكنان آن سامان باقيماندگان عرب تهامهاند .
رياست و زعامتشان به مشيب به سليمان مىرسد كه از جانب مادر ، جد من است و هم به زيدان بن احمد كه جد پدرى من باشد . جدم زيدان مىگفت : در ميان اسلاف خود ، يازده تن از اجداد خود را مىشناسم كه هريك دانشورى مصنف بوده است در علوم مختلف .
من خود ، عمويم على بن زيدان و خالويم محمد بن مشيب را ديدهام كه رياست قبيلهء
هامش
( 1 ) . اين كتاب همراه برگزيدهء ديوانش در 399 صفحه در شهر شالون ، بر كرانهء نهرسون ، به سال 1897 مسيحى در مطبعهء مرسو چاپ شد .