هرچند در شخصيتهاى خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، مردانى صديق و پاك كه هيچگونه گناهى مرتكب نشدهاند ، يافت شود ، ولى شيعه عصمت آنان را واجب نمىداند .
اما استنادى كه اين مرد به كلام صاحب منهاج الشريعة جسته ، در آن كمتر اشارهاى به موضوع عصمت نيست ، بلكه گفتار او مخالف صريح آن است ، زيرا اثبات مىكند در اهل بيت كسانى هستند كه اين فضيلت از آنها فوت شود و آنگاه قبل از مرگ به وسيلهء توبه جبران كنند و آنگاه به شفاعت بخشوده شوند . بديهى است كسى كه گناهى مرتكب شود سپس موفق به توبه گردد ، و پس از آن به وسيلهء شفاعت از او درگذرند ، او را معصوم نمىنامند ، بلكه اين امتياز براى هرمؤمنى است كه كارش را با توبه جبران كند . آنچه ويژهء ذريهء پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله است ، اينكه در هرحال به توبه دست خواهند يافت .
قسطلانى و زرقانى گويند : چنانچه از ابن مسعود روايت شده است ، نامگذارى فاطمه ، اگر تولد او قبل از زمان نبوت باشد ، از طريق الهام از خدا به رسولش بوده ، و اگر تولدش بعد از آن صورت گرفته باشد ، از طريق وحى بوده ، زيرا خدا او و ذريهء او را روز قيامت از آتش باز گرفته است . البته ، نسبت به خود فاطمه عليها السّلام و دو فرزندش عليهما السّلام ، اين بازگيرى از آتش ، به طور مطلق است . اما نسبت به ديگر فرزندان او آنچه از آنان جلوگيرى شده ، جاودان بودن در آتش است و اين امر مانع از آن نيست كه برخى به خاطر تطهير در آتش داخل شوند . پس اين امر بشارتى به اهل بيت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است كه آنان همه با مسلمانى ، بدرود زندگى گويند و هيچكدام از آنان سرانجام كارشان به كفر منتهى نشود ، شبيه آنچه شريف سمهودى در روايت شفاعت نسبت به كسانى كه در مدينه بميرند ، گفته است ؛ با اينكه عقيدهء به شفاعت براى هركس كه مسلمان بميرد ، قطعى است يا بگوييم خداوند براى احترام فاطمه عليها السّلام گنهكاران را خواهد آمرزيد و آنان را موفق به توبه نصوح خواهد كرد . و تا هنگام مرگ هم كه باشد ، توبهء آنان را مىپذيرد . « 1 »
غسانى و خطيب روايت كردهاند كه فاطمه را به اين دليل فاطمه خواندهاند كه خداوند
هامش
( 1 ) . المواهب ، قسطلانى ؛ شرح المواهب ، زرقانى : 3 / 203 . اينروايت را حافظ دمشقى ، ابن عساكر نيز نقل كرده است .