بندگان و افعال آنهاست ، و خلافى در اين نيست كه خداوند روز قيامت ديده مىشود .
جاى شگفتى است كه شيعه از ترس تشبيه ، منكر اينها همه شده و معتقد به حلول ، تشبيه صريح ، خدايى بشر و توصيف خدا به صفات نقص است . و اهل سنت ، شيعه و معتزله را كه منكر اين صفات خدايند ، اهل بدعت مىدانند . ( 1 / 68 )
پاسخ : اين مرد ، دربارهء خدا و صفات او از ابن تيميه و شاگردش ابن قيم تقليد مىكند و مذهب آنان در اين مورد ، چنان كه زرقانى مالكى گفته ، اثبات جهت و جسميت براى خداوند است . وى به نقل از مناوى گويد : اما اينكه آندو ( ابن تيميه و ابن قيم ) بدعت گذارند ، جاى ترديد نيست و قصيمى آندو را و آرائشان را تقديس مىكند و جهت داشتن را براى خدا تصريح و تعيين مىنمايد و در طى كتابش سخنان بسيارى در اين باب دارد . « 1 » ما او را در اين نظر فاسد انتقاد نمىكنيم ، و اطلاع بر فسادش را به كتب كلامى فريقين حواله مىدهيم . چيزى كه در اينجا براى ما مهم است ، اينكه خواننده را بر دروغ قصيمى در گفتار و نسبتهاى مجعولش واقف سازيم .
شيعه در انكار ديدن خدا در قيامت پيرو معتزله نيست ، بلكه از برهان عقلى و نقلى پيروى مىكند و شيعه از عقيدهء به حلول و تشبيه ، مبرّاست و از اينكه بشرى را سمت خدايى دهد و خدا را به صفات نقص توصيف كند و منكر صفات ثبوتيهء او گردد ، به دور است . شيعيان عموما معتقدند كه اگر يكى از اين مطالب را كسى قائل باشد ، كافر است و گواه آن كتب كلامى قديم و جديد آنان است ، پس اين مرد نخواهد توانست دليلى بر افتراهايش بياورد . به جانم سوگند كه هرگاه يك مورد پيدا كرده بود ، جنجال و سروصدا به پا مىكرد .
بلى ، شيعه مىگويد : صفات ثبوتيهء خداوند چيزهايى زايد بر ذاتش نيست ، بلكه اين صفات عين ذات خداوند است و قديمان ديگرى را در برابر خدا قائل نيستند و با زبان حال ، چنان كه در اين شعر آمده است ، از مخالفان خود مىخواهند تا به راه حق بازگردند :
- برادران نزديك ما ، قدرى به ما نزديك شويد ؛ شما بر جايگاه بلند و سختى ، تكيه زدهايد .
هامش
( 1 ) . شرح المواهب : 5 / 12 .