دادن ارتداد به او ، سخت به دورند و هركس چنين تهمتى زند ، همانا افترايى بزرگ و گناهى آشكار مرتكب شده است . « 1 »
اما ابراهيم بن عبد اللّه كه در باخمرا كشته شد ، كنيهاش ابو الحسن است . شيخ الطايفه او را از رجال امام صادق عليه السّلام شمرده است و جمال الدين مهنا گويد : او در بسيارى از فنون از بزرگان علما بوده است . « 2 » دعبل خزاعى شاعر شيعه در قصيدهء تائيهء معروفش كه شهداى اهل بيت را در آن ، مرثيه گفته ، از او ياد كرده است ، آنجا كه گويد :
- گور برخى از ايشان به كوفه و گور جمعى ديگر در مدينه و مزار آن ديگرى در فخ است .
درود من نثار همهء آنان باد .
- قبرى هم در سرزمين جوزجان و خاكجايى هم در غربتگاه باخمرا قرار دارد .
اگر ابراهيم نزد شيعه معروف به صلاح و حسن عقيده نبود ، از كشتنش نگران و مصيبتزده نبودند ، و اگر نزد پيشوايان شيعه عليهم السّلام رفتارش مورد پسند نبود ، دعبل او را مرثيه نمىگفت و رثاى خود را در حضور امام على بن موسى الرضا عليه السّلام نمىخواند .
دربارهء او همان عقيدهاى را ابراز مىداريم ، كه ابو الفرج اصفهانى ابراز كرده و گفته است :
ابراهيم همچون برادرش محمد ، در همان رتبه از دين ، علم ، شجاعت و شدتعمل بود . « 3 »
علامه سيد امين عاملى او را از شخصيتهاى شيعه نام برده و در شرح حالش بسط سخن داده است . « 4 » بنابراين ، نسبت عقيده به ارتداد او از دين را به شيعه دادن ، افتراى بزرگى است .
اما زكريا بن محمد باقر ، او هنوز متولد نشده است و تنها در عالم خيال آلوسى آفريده شده ، زيرا مجموع فرزندان ذكور امام ابو جعفر محمد باقر عليه السّلام به اتفاق فريقين شش نفرند و تا آنجا كه كاوش كردهايم ، از آثار عامه و خاصه ، جز آنان كسى را نيافتيم و آنان جعفر ، عبد اللّه ، ابراهيم ، على ، زيد و عبيد اللّه « 5 » مىباشند . پس نسبت ارتداد به زكريا بن محمد باقر
هامش
( 1 ) . مقاتل الطالبيين 85 .
( 2 ) . العمدة 95 .
( 3 ) . مقاتل الطالبيين 112 .
( 4 ) . رك : اعيان الشيعة : 5 / 308 - 324 .
( 5 ) . در كتاب المجدى از عمرى نسابه و برخى مصادر ديگر چنين آمده و در برخى ديگر دوبار نام عبد اللّه وارد شده است .