دانشمندان خارج است .
1 - رسالهاش را با تاريخ تشيع و مذاهب شيعه شروع كرده ، اصول تشيع را از بدعتهاى عبد اللّه بن سباى يهودى مىداند و جانشين سبائيان را در برقرارى تبليغات براى تفرقهاندازى بين مسلمانان به وسيلهء تشيع و عقايد غلوآميز ، زنادقهء فارس معرفى مىكند و از تعاليم اين شيعيان غالى ، بدعت عصمت امامان ، تحريف قرآن ، بدعتهاى مربوط به حجت منتظر ، و عقيده به الوهيت برخى از ائمه و كفرهاى آشكار ديگر را مىشمارد .
او اماميه را به دو فرقه تقسيم كرده است : معتدل قريب به زيديه ، و غاليان قريب به باطنيه ، آنگاه مىگويد : آنها كسانى هستند كه پارهاى از تعاليم كفرآميز خود را از پيوند با عقايد ديگر گرفتهاند ، مانند عقيده به تحريف قرآن و كتمان برخى از آيات آن و از همه عجيبتر ، به گمان آنها سورهاى در قرآن مخصوص به اهل بيت است كه براى همديگر نقل مىكنند به طورى كه يك نفر جهانگرد سنى ، يك بار براى ما نقل كرد كه او از يكى از خطباى شيعه در يكى از شهرهاى ايران شنيده بود كه آن سوره را روز جمعه بر منبر خوانده است و برخى از مبلغان مسيحى اين سخن را از آنان نقل كردهاند . اينان را اماميهء اثنى عشريه گويند و شيعهء جعفرى نيز خوانند .
يكى از بدعتهاى اماميه را ، بدعت بابيه و سپس بهائيه دانسته و گفته است كه اينان عقيده به الوهيت بها و نسخ دين اسلام به وسيلهء او عقيده دارند و در نتيجه ، قائل به بطلان همهء مذاهب اسلامىاند .
با وجود اين سخنان فتنهانگيز و كينهجويانه ، او خود را پس از سيد جمال الدين افغانى تنها تلاشگر در راه وحدت و اصلاح ملتها مىداند و سپس سخنان خرافى خود و كلمات كوبندهاش را گسترش مىدهد .
هرفرد محققى مىتواند پاسخ بسيارى از بافتههاى مجهول او را در بحثهاى گذشته پيدا كند تا بداند چنين جهانگردى سنى كه به صاحب المنار از خطيب ايران خبر داده ، هنوز از مادر نزاده است ، و نيز آن خطيبى كه آن سورهء مجعول را در روزهاى جمعه بالاى منبر با صداى بلند مىخوانده ، هنوز پا به دنيا ننهاده است .
الغدير ( فارسى ) — صفحة 370
مساهمون: الشيخ عبد الحسين الأميني (العلامة الأميني)
ص٣٧٠