گروه تجاوزكاران باشد ؟ روزى كه به عمار گفت : گروه تجاوزكار ترا خواهند كشت « 1 » ، و نيز فرمود : آوخ بر عمار كه او را گروه متجاوز خواهند كشت . در آن روز ، او آنان را به بهشت دعوت مىكند و آنان او را به آتش . « 2 »
كدام اساس دينى است كه نيرومندتر از تصريح رسول امين صلّى اللّه عليه و آله به جنگ در زير پرچم خليفهء وقت باشد ؟ آن هم خليفهاى كه اهل حل و عقد با او بيعت كردهاند و همهء شرايط خلافت او ، به عقيدهء كسانى كه خلافت را به انتخاب و اختيار امت مىگذارند ، تمام و كامل صورت گرفته است و نزد آنان كه اختيار امت را كافى نمىدانند ، نص جلى بر خلافتش محقق گرديده است . بنابراين ، كسى كه بر او خروج كند ، بر امام وقت خروج كرده و جنگ با او به صريح قرآن كريم واجب باشد ، آنجا كه گويد : اگر دو گروه از مؤمنان با يكديگر به نبرد برخيزند ، ميانشان آشتى افكنيد و هرگاه يكى از آندو بر ديگرى تجاوز كرد ، با متجاوز بجنگيد تا به حكم خدا بازگردد . « 3 »
كاش من مىدانستم چه ستمى بالاتر از اين بر امت مىتوان روا داشت كه شخصى مثل معاويه بر بنياد اسلام چيره شود و بر مردم مسلمان رياست كند و خلافتى را بدون نص و بدون بيعت كسانى كه بيعتشان مؤثر است ، تصاحب كند و بدون اجماع و مشورت يا وصيتى ، و بىآنكه او ولى دم عثمان باشد تا به خونخواهىاش برخيزد ، خلافت را در دست گيرد ، اگر نگوييم او خود كسى بود كه بسيج لشكر شام را عمدا به تأخير انداخت و در يارى او سستى كرد تا به قتل رسد . گذشته از اينها ، معاويه نه سابقهء شرافتى در اسلام داشت و نه دانشى كه او را از خطا حفظ كند و نه نيروى تقوايى كه از سقوط در وادى شهوات او را نگهدارد . او تنها درصدد به دست آوردن يك قدرت پادشاهى بود تا زمام
هامش
( 1 ) . رك : همان : 1 / 329 ، 331 . سيوطى در خصائص : 2 / 140 گويد : اين حديث متواتر است و از صحابه عدهاى كمتر از بيست تن آن را نقل كردهاند كه در احاديث متواتر بيان كردهام . ما نيز حديث را با همين الفاظ و طرق پانزدهگانهء آن در جلد نهم خواهيم آورد .
( 2 ) . علامهء زرقانى در شرح المواهب : 1 / 366 گويد : اين حديث را بخارى در پارهاى از نسخههاى كتابش و مسلم و ترمذى و ديگران نقل كردهاند و در تاريخ طبرى : 11 / 357 نيز يافت مىشود .
( 3 ) . حجرات 49 / 9 .