مشرّفه ، به مرقد مطهّر او و نيز مرقد فرزند پاكش امام عسكرى كه سالها پيش از شهرستانى در آن دفن شدهاند ، مىبالد ، همان قبّهء زرين كه به آسمان بلند فخر مىفروشد و بر روشنايى هوش و خرد برترى مىجويد و اين فرهنگها و تواريخ است كه متّفقا اين مرقد مقدّس را از آن او و فرزندش مىدانند ، ولى شهرستانى همهء اينها را نمىداند .
8 - شهرستانى دربارهء شيعه گويد : از خصوصيات شيعه ، عقيده به تناسخ ، حلول و تشبيه است . ( 2 / 25 )
پاسخ : آيا شما را آگاه سازم كه بر چه كسى شياطين فرود آيند ؟ بر هر دروغگوى گنهكار . گوش فرامىدهند و بيشترينشان گنكارند . « 1 »
بين شما و عقائد شيعه كه در كتابهاى كلامى آنها از قديم و جديد مدوّن است ، هيچگونه مانع و رادعى نيست . شما دستتان را به هركدام گشوديد ، كسى آن را كوتاه نمىكند و يا چون نگاه كرديد ، كسى جلو چشم شما را نمىگيرد . چشم خود و ديدهء بصيرتتان را دقيقا بگشاييد ، يا از هريك از علما و عرفاى شيعه كه مىخواهيد ، بپرسيد .
حتّى حاضريم كوتاه بياييم تا به نادانهاشان مراجعه كنيد و از اين عقايدى كه شهرستانى در قرون وسطى به شيعه نسبت داده است و طه حسين و امثالش در قرون اخير نسبت مىدهند ، پرسش به عمل آوريد ؛ از آنها بپرسيد كه آيا شما براى معتقدان به اين باورها ارزش دينى قائليد و آنان را مسلمان مىدانيد ؟ به اين ترتيب ، ارزش كتاب شهرستانى و پايگاه امانتدارى او را خواهيد دانست .
من در فرهنگ سخندانى تعبيرى كه بتواند حقيقت شهرستانى و كتابش را بشناساند ، نمىيابم . اين مقدار از دروغها و ادّعاهاى باطلش از نشان دادن ژرفاى معايب و پيچيدگيهاى روح او كوتاه است . چيزى كه هست ، معاصرش محمّد خوارزمى ، چنان كه در معجم البلدان : 5 / 315 آمده است ، سخنى دارد كه مىتواند روحيّهء او را نشان دهد و اين صريح كلام اوست . بعد از بيان مشايخش در فقه و اصول و حديث گويد :
اگر اشتباهاتش در عقايد و ميلش به كفر و الحاد نبود ، براستى او امام مىگرديد . در
هامش
( 1 ) . شعراء 26 / 221 - 223 .