4 - زرارة بن اعين مىگويد : خداوند ، پيش از پيدايش صفاتش ، نه عالم بود ، نه قادر ، نه حىّ نه بصير ، نه مريد و نه متكلّم .
5 - ابو جعفر محمّد بن نعمان گويد : خداوند نورى است به صورت انسان ، ولى جسم نيست .
6 - يونس بن عبد الرّحمن قمى ، فرشتگان را حامل عرش مىپندارد و عرش را حامل پروردگار . او يكى از شيعيان مشبّهه « 1 » است كه در اينباره كتابهايى هم براى اهل تشبيه تأليف كرده است .
پاسخ : بىگمان اينها عقايد باطلى است ، ولى او اين اباطيل را به آن عدّه از رجال شيعه افترا بسته است كه پيروان جدّى أئمّهء خود مىباشند و همچون سايه ، دنبال رهبران خود گام برمىدارند و در هرنوع عقيده ، آموزش ، حكمت ، رأى و نظرى كه ابراز مىدارند ، از پيشوايان خود برهانى قاطع ، و بيانى صريح و غير قابل ترديد دارند .
از اين مطلب كه بگذريم ، اين بزرگان نامبرده را احاديثى است كه در كتابهاى شيعه در زمينهء عقايد ، احكام و معارف الهى منتشر شده و در دسترس عموم است . اين آثار نفيس كه ديدگان را مجذوب و دلها را شيفتهء خود كرده است ، درست با تهمتهاى اين مرد ، نسبت وارونه دارد .
بياييد و ببينيد كه اين كتابها و اين آثار جاودانهء آنان است ، نهتنها كمترين ارتباطى با اين نسبتها در ميان نيست ، بلكه با زبانى صريح و قاطع اين نسبتها را محكوم و مخالف آنها را ابراز مىدارد .
تعريف و تمجيدى كه ائمّهء دين عليهم السّلام از آنها كردهاند ، مشهور است . هرگاه از يكى از آنان يك مورد از اين آراى سخيف را مىدانستند ، به جاى تعريف ، حملات سختى بر آنها مىكردند تا گروه شيعه از فريب خوردن به وسيلهء آنان در امان بمانند ، چنان كه اين عمل را در مورد بدعتگذاران و گمراهان نشان دادند .
اينان دانشمندان علم رجال شيعهاند كه شرح احوالشان را به تفصيل متعرّض شده و
هامش
( 1 ) . « مشبّهه » كسانى را گويند كه كار خدا را به خلق تشبيه كرده ، خالق را به قياس مخلوق بشناسند . ( م )