نزول « هل أتى » از اين گستردهتر روايت كرده است .
من شنيدهام كه حافظ علّامه ابو عمرو عثمان بن عبد الرّحمن ، معروف به ابن صلاح ، در درس تفسير سورهء
« هَلْ أَتى »
اين حديث را مطرح كرده و دربارهء آن گفته است : اين سائلان فرشتگان خداى ربّ العالمين بودند و منظور از آن امتحانى براى اهل بيت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بود .
و در مكّه از شيخ حرم ، بشير تبريزى در درس تفسير شنيدم كه مىگفت : سائل نخست جبرئيل ، و سائل دوم ميكائيل و سائل سوم اسرافيل بوده است .
19 - قاضى ناصر الدّين بيضاوى ( م 685 ) در تفسير خود : 2 / 571 .
20 - حافظ محبّ الدّين طبرى ( م 694 ) در الرياض النضرة : 2 / 207 ، 227 . در آنجا گويد : اين عقيدهء حسن و قتاده نيز مىباشد .
21 - حافظ ابو محمد بن ابى حمزهء ازدى اندلسى ( م 699 ) در بهجة النّفوس : 4 / 225 .
22 - حافظ الدين نسفى ( م 701 يا 710 ) در تفسيرى كه در حاشيهء تفسير خازن : 4 / 458 دارد ، در سبب نزول آيه ، حديث را روايت كرده و ديگر چيزى بر آن نيفزوده است .
23 - شيخ الاسلام ابو اسحاق حمويى ( م 722 ) در فرائد السّمطين .
24 - نظام الدّين قمى نيشابورى در تفسير خود گويد : واحدى در البسيط و زمخشرى در الكشّاف حديث را ذكر كردهاند و مورد اتّفاق اماميّه است كه تمام اين سوره ، دربارهء اهل بيت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، بويژه آيات مورد بحث ، نازل گرديده است ، آنگاه حديث اطعام طعام را نقل كرده ، گويد :
روايت شده است كه سائل در اين شبها جبرئيل بود . و بدينوسيله مىخواسته است آنها را ، به اذن خداوند ، بيازمايد . « 1 »
25 - علاء الدّين على بن محمّد خازن بغدادى ( م 741 ) در تفسير خود : 4 / 358 نخست به نزول آيات دربارهء على عليه السّلام اشاره كرده ، آنگاه حديث را نقل نموده و گفته است : مىگويند آيه نسبت به هركسى كه اطعام طعام كند ، عموميّت و شمول دارد . براى
هامش
( 1 ) . تفسير نيشابورى حاشيهء تفسير طبرى : 29 / 112 .