اطّلاعات و حديثشناسى او ، و نمودار قدرت كامل او در علم كلام و تحقيقات مذهبى است ، هرچند در گوشه و كنار آن اشتباهاتى متناسب با مذهب خود و روش ملّتش دارد .
شايد هم ابن حزم فكر كرده است كه او نيز رافضى است و حرفش پذيرفته نيست ، يا مىگويد : او شرايط صحّت حديث را نمىداند و يا معتقد است هرچيزى كه موافق رافضيان باشد ، هرچند با صحيحترين اسانيد نقل شود ، مورد قبول نيست . در هر صورت ، حديث ذيل آيه را ، اين عدّه نقل كردهاند :
1 - ابو جعفر اسكافى ( م 240 ) . او در رسالهاى كه در ردّ جاحظ نوشته است ، گويد : ما مثل اماميه نيستيم كه هوادارى از اشخاص ، ما را به انكار مسائل مسلّم وادارد ، بلكه به عكس ، ما ترديد نداريم كه احدى از صحابهء پيامبر برتر از على بن ابى طالب نمىباشد ، حتى منكر آن نيستيم كه انفاق على ، متناسب با حال و وضع درويشىاش بود و او كسى است كه در راه خدا مسكين و يتيم و اسير را غذا داد و دربارهء او و همسر و دو فرزندانش يك سورهء كامل نازل گرديده است .
2 - حكيم ابو عبد اللّه محمّد بن على ترمذى كه تا سال 285 در قيد حيات بوده است ، آن را در كتاب خود ، نوادر الاصول 64 آورده است .
3 - حافظ محمّد بن جرير طبرى ( م 310 ) آن را در علّت نزول سورهء
« هَلْ أَتى »
نقل كرده است ، چنان كه در الكفاية آمده است .
4 - شهاب الدّين ابن عبد ربّه مالكى ( م 328 ) در العقد الفريد : 3 / 42 - 47 حديث احتجاج مأمون خليفهء عباسى را بر چهل نفر از دانشمندان ياد كرده در آنجا مىگويد :
مأمون گفت : يا اسحاق ، آيا قرآن مىخوانى ؟ گفتم : بلى . گفت : براى من بخوان
هَلْ أَتى عَلَى الْإِنْسانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً .
من خواندم تا رسيدم به آيهء
إِنَّ الْأَبْرارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كانَ مِزاجُها كافُوراً .
چون به آيهء
وَ يُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلى حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً
« 1 » رسيدم ، مأمون گفت اجازه بده ، اين آيات دربارهء چه كسى فرود آمده است ؟ گفتم : دربارهء على عليه السّلام . گفت ، آيا تو مىدانى هنگامى كه على عليه السّلام مسكين و يتيم و
هامش
( 1 ) . دهر 76 / 1 - 8 .