براى عموم ، و على در بخش عموم از همه داناتر است . « 1 »
2 - داناترين مردم مدينه در فرايض الهى على بن ابى طالب است . « 2 »
3 - ما هنگامى كه بين خود سخن مىگفتيم ، بر اين عقيده بوديم كه بهترين داور مدينه على است . « 3 »
4 - داناترين كس به فرايض و نيرومندترين داور على است . « 4 »
5 - قرآن به هفت حرف نازل شده است . هيچ حرفى از آن نيست مگر كه ظاهر و باطنى دارد و علم ظاهر و باطن قرآن نزد على بن ابى طالب است . « 5 »
هشام بن عتيبه دربارهء على عليه السّلام مىگفت : او نخستين كسى است كه با رسول خدا نماز گزارد و در دين خدا داناتر و به رسول خدا نزديكتر است . « 6 »
از عطاء پرسيدند : آيا در بين اصحاب محمّد كسى از على داناتر بود ؟ گفت : به خدا سوگند كسى را به اين پايه نمىشناسم . « 7 »
عدىّ بن حاتم در سخنرانىاش مىگفت : در علم كتاب و سنّت ، على بن ابى طالب عليه السّلام داناترين مردم است . اگر او را نسبت به اسلام بسنجيم ، او برادر رسول خدا و رأس اسلام است ؛ اگر او را نسبت به زهد و عبادت در نظر گيريم ، زهدش از همه آشكارتر و عبادتش از همه بيشتر است ، و اگر به خرد و قدرت طبيعىاش بنگريم ، او از همهء مردم عاقلتر و نيروى طبيعىاش برتر بوده است . « 8 »
عبد اللّه بن حجل در سخنرانىاش گويد : تو يا على ، از همهء ما در خداشناسى داناتر ،
هامش
( 1 ) . كنز العمال : 5 / 156 ، 401 - به نقل از بسيارى از حافظان حديث .
( 2 ) . الاستيعاب : 3 / 41 ؛ الرياض : 2 / 194 .
( 3 ) . المستدرك حاكم ، جلد سوم ، كه صحت حديث را پذيرفته ؛ الاستيعاب : 3 / 41 ؛ اسنى المطالب ، جزرى 14 ؛ تمييز الطيّب من الخبيث ، ابن بديع 15 ؛ الصواعق 76 .
( 4 ) . المستدرك حاكم ؛ الرياض : 2 / 198 ؛ الصواعق 76 ؛ تاريخ الخلفاء ، سيوطى 115 .
( 5 ) . مفتاح السعادة : 1 / 400 .
( 6 ) . كتاب صفين نصر بن مزاحم 403 .
( 7 ) . الاستيعاب : 3 / 40 ؛ الرياض النّضرة : 2 / 194 ؛ الف باء : 1 / 222 ؛ الفتوحات الاسلامية : 2 / 337 .
( 8 ) . جمهرة خطب العرب : 1 / 202 .