مادران دو سال تمام فرزندانشان را شير مىدهند . « 1 »
و قول خداوند كه فرموده است :
زنهايى كه طلاق گرفتهاند ، به مقدار زمان سهبار حيض شدن درنگ مىكنند . « 2 »
و سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله كه فرمود :
نماز دو ركعت ، دو ركعت است و در هردو ركعتى يك تشهد . « 3 »
در اين موارد خبر معنى انشا دارد و هرگاه اين جملهها به معناى خبر بود ، مىبايستى مفادش در خارج تخلّف نكند و ما مىبينيم در بين مردم كسانى هستند كه از همسر خود تنها با يك طلاق جدا مىشوند . پس در اين مورد بايد قرآنكه فرمايد :
الطَّلاقُ مَرَّتانِ ،
دروغ باشد ، در صورتىكه هيچگونه دروغى به قرآن راه ندارد .
پس ، اينكه شيعيان سه طلاق را در يك مجلس معتبر نمىدانند ، به خاطر تبعيّت از قرآن است ، چنان كه براى اين سخن توضيحى در كتاب احكام القرآن ابو بكر جصّاص حنفى « 4 » است و اين فتوا از بسيارى از ائمهء اهل سنّت و جماعت نيز نقل شده است ، بلكه تنها مخالف در اين مسئله شافعى است و ابو بكر جصّاص شرح مبسوطى از براى ردّ او در كتابش آورده است .
امام عراقى « 5 » گفته است : از كسانى كه معتقدند جمع سه طلاق در يك مجلس بدعت است ، مالك ، اوزاعى ، ابو حنيفه و ليث مىباشند ، داود و اكثر اهل ظاهر نيز همين عقيده را دارند .
ابو بكر جصّاص گفته است ، حجاج بن ارطاة مىگويد : سه طلاق در يك مجلس را اعتبارى نيست و محمد بن اسحاق مىگفت : چنين طلاقى به يك طلاق برمىگردد .
اين است آنچه ما از شيعه مىشناسيم . اگر شباهت به يهود دارد ، شيعه با اين عدّه از پيشوايان اهل سنّت كه نام برديم ، در اين امر يكسانند ، ولى ابن عبد ربه اندلسى ، صاحب
هامش
( 1 ) . همان 233 .
( 2 ) . همان 228 .
( 3 ) . كنز العمال ، متقى هندى : 7 / 527 .
( 4 ) . رك : احكام القرآن : 1 / 447 و 4 / 449 ، 459 .
( 5 ) . طرح التثريب : 7 / 93 .