شهيد عليه السّلام درگذشت و به خدا قسم شهيد از دنيا رفت . « 1 »
و بيان ديگر امام عليه السّلام : همانا زيد دانشمند و سخت راستگو بود ؛ شما را به رهبرى خود دعوت نمىكرد ؛ او به رضا از آل محمّد فرامىخواند ، و اگر پيروز شده بود به قولش وفادار مىماند ، او بر يك قدرت متمركز شوريد تا آن را درهم بشكند . « 2 »
و سخن ديگر امام عليه السّلام : كسى كه بر زيد گريه كند ، در بهشت با اوست ، و كسى كه او را شماتت كند ، شريك در خون اوست .
و سخن امام رضا عليه السّلام : او از علماى آل محمّد است ، براى خدا خشم گرفت ، با دشمنانش جنگيد و كشته شد . « 3 »
در اين زمينه احاديث بسيار است و به ملاحظهء اختصار به همين اندازه اكتفا شد .
امّا تصريحات دانشمندان بزرگ شيعه : شيخ مفيد در ارشاد ، خزّاز قمى در كفاية الاثر ، نسّابهء عمرى در المجدى ، ابن داود در رجال خود ، شهيد اوّل در قواعد خود ، شيخ محمّد بن شيخ صاحب المعالم فى شرح الاستبصار ، استرابادى در رجال خود ، ابن ابى الجامع در رجال خود ، علّامهء مجلسى در مرآة العقول ، ميرزا عبد اللّه اصفهانى در رياض العلماء ، شيخ عبد النّبى كاظمى در تكملة الرّجال ، شيخ حرّ عاملى در خاتمة الوسائل ، سيّد محمّد ، جدّ آيت اللّه بحر العلوم در رسالهء خود ، شيخ ابو على در رجال خود ، شيخ نورى در خاتمة المستدرك ، شيخ مامقانى در تنقيح المقال ، و بسيارى از امثال اين دانشمندان كه همه در يك مطلب اتّفاقنظر دارند و آن پاككردن دامن مقدّس زيد از هرعيب و نقص است و اينكه دعوتش الهى و جهادش فى سبيل اللّه بود .
نظريهء كلّى شيعه را دانشمند بزرگ شيعيان ، شيخ بهاء الملة و الدّين عاملى در رسالهء اثبات وجود الامام المنتظر چنين شرح مىدهد : ما گروه شيعهء اماميّه دربارهء زيد بن على سخنى جز خير و خوبى ابراز نمىكنيم و رواياتى كه از امامان ما دربارهء عظمت مقام زيد رسيده ، بسيار است . علّامه كاظمى در تكمله گفته است : همهء علماى اسلام بر جلالت
هامش
( 1 ) . رك : عيون اخبار الرّضا .
( 2 ) . رك : كافى .
( 3 ) . عيون اخبار الرّضا ، شيخ صدوق .