ديوان شعر ابى تمام
مىگويند : ابو تمام شعر خود را مدوّن نكرده است . ليكن آنچنانكه در بغية الوعاة « 1 » آمده است ، از خواندن عثمان بن مثنى قرضي ( م 273 ) ديوان شاعر را براى خود او ، چنين برمىآيد ، كه شعر وى در روزگار زندگى خودش فراهم آمده ، و پس از آن گروهى از اعلام و اديبان به ترتيب و تلخيص و شرح و حفظ آن همت گماردهاند كه از آن جملهاند :
1 - ابو الحسن محمّد بن ابراهيم كيسان ( م 320 ) كه وى را شرحى بر اشعار ابى تمام است .
2 - ابو بكر محمّد بن يحيى صولى ( م 325 - 326 ) كه ديوان شاعر را به ترتيب حروف معجم در قريب به 300 برگ فراهم آورده است .
3 - على بن حمزه اصفهانى كه اشعار شاعر را به ترتيب انواع مرتب كرده است .
4 - ابو منصور محمّد بن احمد ازهرى شافعى ( م 380 ) كه شرحى بر اشعار شاعر دارد .
5 - ابو القاسم حسن بن بشر آمدى ( م 371 ) ، شرحى بر ديوان شاعر دارد .
6 - خالع حسين بن محمّد رافعى ( م 380 ) ، شرحى بر ديوان شاعر دارد .
7 - وزير حسين بن على مغربى ( م 418 ) ، كتاب گزيده شعر ابى تمام دارد .
8 - ابو ريحان محمّد بن احمد بيرونى ( م 340 ) ، شرحى بر ديوان ابى تمام دارد كه حموى آن را به خط خود ابو ريحان ديده است .
9 - ابو العلاء احمد بن عبد اللّه معرى ( م 449 ) ، تلخيصى از ديوان شاعر با شرح آن به نام ذكرى حبيب دارد .
10 - ابو زكريا يحيى بن على خطيب تبريزى ( م 502 ) ، شارح ديوان اوست .
11 - ابو البركات ابن مستوفى مبارك اربلى ( م 637 ) ، شرحى بر ديوان ابو تمام در 10 جلد دارد .
هامش
( 1 ) . بغية الوعاة 324 .