سخن گفتن و از اثبات حق براى اهل حق پرده برگرفتن است .
شاعر را بشناسيم
ابو تمام ؛ حبيب پسر اوس بن حارث بن قيس بن اشجع بن يحيى بن مزينا بن سهم بن ملحان بن مروان بن رفافة بن مرّ بن سعد بن كامل بن عمرو بن عدى بن عمرو بن حارث بن طىء جلهم بن ادر بن زيد بن يشجب بن عريب بن كهن بن سبان بن يشجب بن يعرب بن قحطان است . « 1 »
به گفتهء جاحظ وى يكى از رؤساى طايفهء اماميّه و از بزرگان بىمانند ادب شيعه در روزگار گذشته و از پيشوايان لغت و فيضبخشان فضيلت و كمال است . « 2 » شعر و روشهاى گوناگون آن از او آغاز و به او انجام مىپذيرد و كار شاعرى به او واگذار است و همگان به پيشگاميش در مسابقه شعر و شيفتگيش به ولاى دودمان بزرگوار پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله هماهنگاند . وى در هوش و حافظه چنان آيتى بود كه دربارهاش گفتهاند : غير از هزار ارجوزه ، چهار هزار ديوان شعر را از حفظ داشت و اين غير از قطعات و قصايد بود . « 3 »
و در معاهد التنصيص است كه غير از قطعات و قصايد ، چهار هزار ارجوزه را از برداشت و در تكمله است كه وى 500 شاعر ماهر روزگار خود را به گمنامى سپرد . « 4 »
اين شاعر ، اصلا شامى و زادهء قريه جاسم است كه از روستاهاى جيدور و از اعمال دمشق بود به پدرش ندوس عطار مىگفتند كه بعدا آن را اوس كردهاند و در دايرة المعارف اسلامى است كه خود شاعر اسم پدر را تغيير داده است و او نصرانى بود .
شاعر در مصر پرورش يافت و در آغاز جوانى در مسجد جامع سقايى مىكرد . سپس به انجمن ادبا راه يافت و از آنها بهره برد و علم آموخت . وى مردى هوشيار و دانا بود و به شعر مهر مىورزيد و از آن دست برنداشت تا گاهى كه به شاعرى پرداخت و به خوبى از عهدهء آن برآمد و بنام شد و شعرش دست به دست گرديد و خبر به معتصم رسيد او را به
هامش
( 1 ) . تاريخ ، خطيب بغدادى : 8 / 248 .
( 2 ) . فهرست ، نجاشى 102 .
( 3 ) . مرآت الجنان : 2 / 102 .
( 4 ) . مرات الجنان 102 .