مىدانم . « 1 »
سخن عبدى :
و هم الصراط فمستقيم * فوقه ناج و ناكب
ثعلبى در كتاب الكشف و البيان در ذيل اين گفتار خداى تعالى :
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ،
روايت كرده است كه مسلم بن حيان گفت ، از ابا بريده شنيدم كه مىگفت :
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
يعنى راه محمّد و دودمانش .
و در تفسير وكيع بن جراح از سفيان ثورى و او از سدى و او از اسباط و مجاهد ، و آنها از عبد اللّه بن عباس ، آوردهاند كه عبد اللّه در تفسير آيهء
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
مىگفت :
اى گروه بندگان ! بگوييد ، خداوندا ما را بر دوستى محمّد و خاندانش رهنمون باش .
و حمويى در فرائد به اسناد خود از اصبغ بن نباته و او از على عليه السّلام آورده است كه امام درباره اين آيهء :
وَ إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ
مىفرمود : صراط ، ولايت ما خاندان است .
و خوارزمى در المناقب آورده است كه صراط دو صراط است . راهى در دنيا است و راهى در آخرت امّا راه راست در دنيا ، على بن ابى طالب است . و صراط آخرت پل جهنم است هركس راه مستقيم دنيا را بازشناخت از راه آخرت به سلامت مىگذرد .
و معنى اين حديث را روايت ديگرى كه ابن عدى و ديلمى از رسول خدا آوردهاند و در كتاب الصواعق آمده است « 2 » ، روشن مىكند و آن روايت اين است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : استوارترين شما بر صراط آن كسى است كه دوستيش به خاندان و اصحاب من شديدتر باشد .
و شيخ الاسلام حمّويى در فرائد السمطين به اسناد خود در حديثى اين گفتار امام جعفر صادق را آورده است كه فرمود : نحن خيرة اللّه و نحن الطريق الواضح و الصراط المستقيم الى اللّه « 3 » پس راه رفتن به سوى خداوند ، آنهايند و هركس به آنان چنگ زند راه
هامش
( 1 ) . نور الابصار 13 .
( 2 ) . الصواعق 111 .
( 3 ) . ما برگزيدگان حق و راه روشن و صراط مستقيم در رفتن رو به خداونديم .