امّت خود بودند و على از همه آنها افضل است . در عبارت ابن ابى حاتم به جاى حزقيل ، يوشع بن نون است . و ديلمى از عايشه و طبرانى و ابن ضحاك و ثعلبى و ابن مردويه و ابن مغازلى از ابن عبّاس نقل كردهاند كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : پيشگام - و در عبارت ديگرى - پيشگامان سه تناند . پيشگام به سوى موسى ، يوشع بن نون و به سوى عيسى ، صاحب ياسين و به سوى محمّد صلّى اللّه عليه و آله ، على بن ابى طالب است . و ثعالبى در عبارت خود چنين افزوده است : پس ايشانند صديقان و على افضل آنها است .
محب الدين طبرى و هيثمى و گنجى عبارت حديث را چنين آوردهاند : پيشگامان امّت سه نفرند كه به مقدار يك چشم به هم زدن به خدا شرك نورزيدند : على بن ابى طالب و صاحب ياسين و مؤمن آل فرعون . « 1 »
پس آنها صديقوناند و على افضل ايشان است ، سپس گفته است : اين سندى است كه دار قطنى بدان اعتماد و احتجاج كرده است . « 2 »
و اين سخن عبدى :
فولاهم فرض من الرّ * حمن في القرآن واجب
اشاره است به قول خداى تعالى :
قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى وَ مَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيها حُسْناً .
« 3 » كه در كتب آثار و احاديث و سخنان بسيار در پيرامون اين آيهء شريفه مىتوان يافت و ما را مجال گسترش سخن در اينباره نيست و ببرخى از آن بسنده مىكنيم :
1 - احمد در المناقب و ابن منذر و ابن ابى حاتم و طبرانى و ابن مردويه و واحدى و ثعلبى و ابو نعيم و بغوى در تفسيرش و ابن مغازلى در المناقب به اسانيد خود از ابن عبّاس آوردهاند كه چون اين آيه نازل شد ، گفتند : اى رسول خدا ! اين خويشانى كه
هامش
( 1 ) . الرياض ، طبرى : 1 / 157 ؛ مجمع ، هيثمى : 9 / 102 ؛ الكفاية ، گنجى 46 .
( 2 ) . نيز ر ك : الدرّ المنثور ، سيوطى : 6 / 154 ؛ الصواعق ، ابن حجر 74 ؛ التذكرة ، ابن جوزى 11 روايت را با عبارت نخست آوردهاند .
( 3 ) . شورى 42 / 23 .