در جهت مقابل ، در صفات و ملكات نفسانى نيكو كه اگر اعضا به وظايف عمل كنند خود كاشف از نيروى ايمان قلبى آن صاحب عضو مىباشد .
در حديث نبوى بنا به نقل حافظ منذرى گويد : در خلق و خوى شخص مؤمن ممكن است صفتى پيدا شود كه موجب نقص ايمان او گردد و بعضى از صفات ملازم با نفاق است كه از آن جدا نمىشود و با ايمان هم جمع نمىشود اگرچه صاحب آن خلق ، خود را از نماز و روزه انجام دهد و به همين صفات قرآن را به ما مىشناساند .
اينك توجه كنيد به آنچه كه در مورد بسيارى از صفات و ملكات ، از پيامبر پاك صلّى اللّه عليه و آله به ما رسيده كه به اين شخص ( عمرو ) قابل تطبيق است و بايد در اينباره از بينش كافى برخوردار بود و حالات گوناگون اهل طغيان را مغرور نسازد ، كسانى كه در زمين به فساد و تباهى اقدام نمودند .
1 - علامت منافق سه چيز است : هنگام سخن گفتن دروغ مىگويد ، و اگر وعده دهد خلف وعده مىكند ، و هنگامى كه امانتى به او سپرده شود خيانت مىكند . اين روايت را بخارى و مسلم نقل كردهاند و در آخر روايت مسلم اين جمله اضافه است : و اگرچه نماز بخواند و روزه بگيرد و گمان شود او مسلمان است .
2 - چهار خصلت است كه در هركس باشد منافق خالص است اگر يكى از آن خصلتها در شخصى باشد به همان نسبت منافق خواهد بود ، مگر از آن صفت جدا گردد . زمانى كه امانتى به او بسپارند خيانت كند ، و هنگام سخن گفتن دروغ گويد ، و اگر عهد و پيمانى منعقد سازد مكر و حيله كند ، و اگر با كسى از در ستيز درآيد از حدود عفت نفس خارج شود . بخارى ، مسلم ، ابو داود ، ترمذى و نسايى روايت كردهاند .
3 - كسى كه امانتدار نيست ايمان ندارد و كسى كه به عهد خود وفا نمىكند دين ندارد .
احمد ، بزّاز ، طبرانى ، ابن حبّان ، ابويعلى و بيهقى روايت كردهاند .
4 - مسلمان كسى است كه مسلمانان از دست و زبانش آسوده باشند . مورد اتفاق همه است .
5 - دروغ با ايمان بيگانه است . ابن عدى و بيهقى .
الغدير ( فارسى ) — صفحة 253
مساهمون: الشيخ عبد الحسين الأميني (العلامة الأميني)
ص٢٥٣