شمار آورده و از قول هيثم گويد : از جملهء زنازادگان عمرو بن عاص است و مادر او نابغهء حبشيه است و خواهر عمرو ارينب است كه به عفيف بن ابى العاص نسبت مىدادند ! كه دربارهء او عثمان به عمرو گفت : اى عمرو ! خواهر تو منسوب به كيست ؟ گفت : به عفيف بن ابى العاص . عثمان گفت : راست گفتى .
و ابو عبيده ، معمر بن مثنّى ( م 209 يا 211 ) در كتاب الانساب روايت نموده كه در روز ولادت عمرو دو نفر بر سر او در ستيز شدند ؛ ابو سفيان ، و عاص ، به آنها گفته شد كه مادر او در اينباره داورى كند . مادر گفت : عمرو از عاص بن وائل است . ابو سفيان گفت : من هيچگونه شك و ترديدى ندارم كه او را من در رحم مادرش نهادهام ، ولى مادر عمرو ، جانب ابو سفيان را نگرفت و همچنان نسبتش را به عاص مىداد . به او گفته شد كه :
ابو سفيان از حيث نسب اشرف از عاص است . گفت : درست است ولى عاص بن وائل مال و نفقهء بيشترى به من بخشيده و ابو سفيان مرد بخيلى است . و به همين مناسبت و براى تلافىكردن نسبت ابتر به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ، حسان بن ثابت ، عمرو بن عاص را هجو و نكوهش نموده است ، به اين اشعار :
- اى عمرو ! بدون شك پدر تو ابو سفيان است به جهت اينكه نشانههاى واضحى از او در توست .
- پس اگر مىخواهى فخرى پيدا كنى ، به وجود او فخر كن نه به عاص پسر وائل آن زشت نكوهيده ،
- مادرت بدين جهت ترا به عاص نسبت داد كه از بذل و بخشش او برخوردار بود و هم بدان چشم دوخته بود .
- پس هرگاه مردم در تشخيص زنازادگان گرد هم آمدند تو اى عمرو نسبت خود را آشكار كن . « 1 »
و زمخشرى در ربيع الابرار گويد : نابغه ، مادر عمرو بن عاص كنيز مردى بود از قبيلهء عنزه ، كه اسير شد و عبد اللّه بن جدعان تيمى در مكّه او را خريد و او زنى زناكار بود ؛ و
هامش
( 1 ) . شرح ، ابن ابى الحديد : 2 / 101 .