مىداشت و فريب نخوردن او از جلوههاى باطل و آرايش بىدينى و مال و منال فراوان معاويه كه براى انحراف او از دينش و فريب دادن او در اختيارش گذارده شد ، آنگاه كه يك ميليون درهم به او بخشيد تا با او همكارى كند و يا از فعاليت عليه او خوددارى نمايد . . . .
ديگر با توجه به اين امور هيچگونه ترديدى به خود راه ندهيد كه قيس از پايههاى محكم دين و ستونهاى استوار مذهب و از بزرگان امت و دعوتكنندگان بسوى حق است و بنابراين آنچه در كتب و تواريخ مشتمل بر شرح حال او نسبت به ستايش مقام و شخصيت او ضبط و ثبت گشته با همه مبالغهاى كه در آن به كار رفته گوياى مقام شامخ و حقيقت بارز شخصيت او نيست .
آرى ، هرگاه در خاندان سعد فرزندى همچون قيس وجود نمىداشت رسول خدا دست به دعا برنمىداشت و اينچنين نمىگفت : پروردگارا ! درودها و رحمت خود را بر خاندان سعد بن عباده قرار ده . و در غزوهء « ذى قرد » نمىفرمود : خداوندا رحمت را بر سعد و خاندانش ارزانى دار چه نيكمردى است سعد بن عباده ! و باز آنگاه كه در خانه سعد غذا صرف فرمود نمىگفت : طعام شما را نيكان خوردند و فرشتگان بر شما درود فرستادند و روزهداران بر خان گسترهء شما افطار كردند .
و يا آنگاه كه شتر باركش رسول خدا گم شده بود و از طرف سعد بن عباده شترى براى حمل توشه در اختيار آن جناب گذارده شد نمىفرمود : خداوند بر شما دو نفر ( پسر و پدر ) بركت دهد اى ابا ثابت ( كنيه سعد پدر قيس ) بشارت باد ترا كه رستگار شدى همانا به وجود آوردن جانشينها و فرزندان شايسته در دست خدا است و به هركس اراده كند و مشيتش قرار گيرد جانشينى شايسته و پسنديده مىبخشد به تحقيق پروردگار فرزندى پاكدامن و نيكوسيرت به تو عنايت فرموده است . « 1 »
پس تو اى خواننده ، آثار رحمت و مظاهر درود و جلوهگاههاى فضل پروردگار را در قيس مشاهده نما و رحمت و بركت الهى را كه به واسطه دعاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نصيب او و
هامش
( 1 ) . ر ك : الامتاع ، مقريزى 515 و 263 ؛ تاريخ ، ابن عساكر : 6 / 88 - 82 ؛ السيرة الحلبية : 3 / 8 .