راستگويى از قطاة جلو افتاده و برترى يافته است . « 1 »
در تكميل اين بحث توجه شما را به سخن معاويه در روز صفين دربارهء او جلب مىكنيم : « همانا خطيب و سخنور انصار ( قيس بن سعد ) هرروز به خطبه مىپردازد به خدا سوگند مقصود او نيست فردا دمار از روزگار ما برآورد و ما را به خاك هلاكت بنشاند اگر آن كس كه فيل را از خرابكردن خانه كعبه بازداشت جلو او را نگيرد ما را نابود خواهد ساخت » .
گفتارى كه امير المؤمنين دربارهء سخنرانى او با او داشت آنجا كه به او گفت : « به خدا سوگند اى قيس ! سخنى بس نيكو گفتى » ما را كفايت مىكند و نيازى به ديگر سخنان و هيچ ستايشى دربارهء او نداريم و همان گفتهء على ما را بس است .
سخنى از زهد قيس
در اين قسمت از پژوهشهاى خود كه در شرح حال اين شخصيتها داده مىشود و كلماتى چند از زندگانى آنها مىنويسيم ، صرفا براى آن نيست كه سرگذشت ملتى را كه دورانش سپرى گشته بررسى كنم و از شخصيتهاى برجسته قرون گذشته يادآورى نمايم ، بلكه به اين مناسبت وارد اين مباحث شديم كه اندرزهاى مذهبى و فلسفههاى اخلاقى ، حكمتهاى عملى ، نمودارهاى روحى ، مصالح اجتماعى و دستوراتى كه براى سير و تعالى و بالا رفتن به سوى بىنهايت قدرت و عظمت ذات پروردگار متعال باشد با برنامههايى كه براى تربيت روحى و درسهايى براى آراستن به مكارم اخلاق ، همانهايى كه نبى گرامى براى اتمام و تحقق بخشيدن آنها برانگيخته شده است آنها را بررسى كنيم و بار ديگر در اجتماع خود زنده سازيم .
و در ضمن اين بررسى به نمونههايى از خصوصيات نفسانى و مكارم اخلاق شيعه و پيروان عترت طاهره برخورد مىنماييم كه در برابر مخالفان و دشمنان عترت از آنها ظاهر گشته است و به خوبى ثابت مىشود كه افرادى چون قيس درخور آن هستند كه در راه
هامش
( 1 ) . اين كلمه مثلى مشهور است ، اصدق من قطاة .