استراحت پرداخته و بار مصيبت را بايد شما بكشيد و در انتظار پيروزى كه به شما وعده داده است بنشينيد و فداكارىها نماييد . جنگ از دست ما و شما چه عزيزانى را گرفته كه شما خود بهتر مىدانيد نسبت به بقيه از خدا بترسيد و پرهيزكارى را پيشه خود سازيد .
قيس از سخنان نعمان خنديد و چنين گفت : فكر نمىكرديم اى نعمان كه چنين جرأتى داشته باشى كه اين سخنان را بر زبان جارى سازى ، آنكس كه به خود خيانت نموده ، برادرش را نصيحت نمىكند . به خدا سوگند تو خود را گول زدهاى و گمراه و گمراهكننده هستى . امّا اينكه نام عثمان را بردى اگر شنيدن اخبار ترا كفايت كند و به هرخبرى گوش فرامىدهى يك خبر هم از من بگير و بشنو : عثمان را كسانى كشتند كه تو از آنان بهتر نيستى و افرادى او را تنها گذاشتند و ذليلش كردند كه مسلما از تو بهتر هستند . و امّا اصحاب جمل ، بدان جهت با آنان جنگيديم كه پيمان خلافت و بيعتى را كه با خليفه نموده بودند شكستند و به عهد خود وفا ننمودند و امّا معاويه به خدا سوگند كه اگر تمام اعراب دور او را بگيرند انصار با او خواهند جنگيد . و امّا اينكه گفتى ، همچون بقيه مردم نيستيم ، ما در جنگ آنطور خواهيم جنگيد كه در ركاب رسول خدا مىجنگيديم ، از شمشيرها با صورت خود و از نيزهها با گلوگاه خود نگهدارى و حفاظت مىكنيم تا آنجا كه حق بيايد و دستور خدا آشكار گردد ، گرچه آنان دلشان نخواهد . و لكن اى نعمان بنگر در همراهان معاويه جز عدهاى افراد آزاد شده و يا بيابانى و يا چند نفرى از مردم يمن كه فريب خورده و داخل سپاهيان او شدهاند مىبينى ؟
ببين كه مهاجران و انصار و پيروان آنها كه به يكى از آنان تبعيّت كردهاند كدام طرف هستند و ببين كه با معاويه از انصار رسول خدا جز تو و رفيق كوچكت كسى ديگر هست ؟
به خدا سوگند شما دو نفر نه در جنگ بدر و احد بوديد و نه سابقهاى در دين اسلام داريد و نه آيهاى از قرآن در شأن شما نازل شده و نه آشنايى با قرآن داريد « 1 » به جان خودم قسم اگر تو هماكنون ما را فريب داده و به ما خيانت كردى پدرت نيز به ما خيانت كرد و سپس اين شعر را گفت :
هامش
( 1 ) . الامامة و السياسة ، ابن قتيبه : 1 / 94 .